Page 124

(۱۱۷) (جلد اول) (ذکر وقایع ایام فتور افغانستان) (سراج التواریخ) خراسان بفتح قلاع قرائیان نیست بل که غایت مافی الباب آن فتح هرات و تسخیر افغا نستان است اگر بتوانی لشکری ترتیب داده روانه تربت داری تا محافظت قلاع قرائی نمایند و من نیز جهی را که با خود موافق و متفق میدانم از خود رانده بحفظ و حراست هرات فرستم و حامل این مکتوبات وزیر یار محمد خان بود که چون نزد نائب السلطنه رسید و از مطالعه او گذرانید در حال محمد خان را که آگاه گشته عزم فرار کرده بود با برادرانش محبوس کرد و حکومت تربت حیدریه را بسهراب خان نامی از پیشخدمتان خود تفویض کرد و ابراهیم خان هزاره را بنیابت او کاشت و محمد خان را با خود برداشته در مشهد برد و محبوسش نگاه داشت و وزیر یار محمد خان فرستاده شهزاده کامران را نیز در تحت حفاظت نهاد تن از پیاده نظام گذاشت که تا یکسره شدن کار هرات مراجعت نکند و محمد رینوفت شاه پسند خان که بعد از قتل حاجی فیروز الدین از راه معاندت شهزاده کامران در نشاپور بعزم ملاقات نائب السلطنه رفته بود از انجا نزد نائب السلطنه حاضر آمده در حبس وزیر یار محمد خان جهت فتح هرات مبالغت نمود و مقارن اینحال شهزاده کامران برای استخلاص وزیر یار محمد خان از راه حیله کس نزد نائب السلطنه فرستاده مکتوب کرد که مردم هرات نسبت بوزیر یار محمد خان اعتماد و اعتبار کلی دارند چنانچه باستظهار او مرا از عمل و دخل حکومت باز داشته اند هرگاه او را محبوس دارید ممنون احسان خواهم شد و همچنین وزیر یار محمد خان نیز از در کید و شید که از راه خفا از نوشته شهزاده کامران برای نائب السلطنه آگاه بود عرضداشت نمود که شهزاده کامران با من معاندت دارد اگر رخصتم دهید در هرات رفته شهر و حصار آن را بدون پیکار بکار گذاران دولت ایران سپارم و نائب السلطنه بفر است از مکایده هردو تن دریافته وزیر یار محمد خان را زیاده تر بمحافظت بداشت و فرستاده شهزاده کامران را رخصت مراجعت داد بعد وزیر یار محمد خان را نزد خود طلبیده بوی گفت که مملکت افغانستان در زمان سابق ضمیمه ممالک ایران بوده و پس از قتل نادرشاه احمد شاه سدوزائی در ان مملکت اساس سلطنت مستقل نهاده تا کنون هرات بتصرف شهزاده کامرانست و باقی مملکت محیط ربط و ضبط پسران سردار پاینده خان در آمده است پس میباید که شهزاده کامران هرات را تخلیه کرده خود نزد شاه ایران آید و یا اینکه خطبه و سکه را بنام شاه ایران اجرا دهد و مالیات را بعهده گیرد که برساند و پدرش را برسم گروگان روانه داشته آسوده حال شود والا بقهر و غلبه هرات را بتصرف خواهیم آورد ویز محمد خان بواسطه یکی از ملازمانش شهزاده کامران را ازین گفتار نائب السلطنه آگاه کرد و او در اواخر سال هزار و دو صد و چهل و هفت هجری باز نامه و رسول نزد نائب السلطنه فرستاد که باوی چنان مدارا کنند که با انعامش در ایران موا ساهمی کرده و میکنند نادر آینده هفتاد و پنجهزار روپیه که معادل پانزده هزار تومان ایران باشد باسم پیشکش روانه مشهد مقدس نمایم بشرط آنکه دست از تسخیر هرات باز دارد والا ساخته رزم شود و نائب السلطنه ایران ازین پیام شهزاده کامران بر آشفته تسخیر هرات را تصمیم عزم کرده حکم داد که افواج آذربایجان و مازندران و استرآباد حاضر مشهد مقدس شوند تا راه هرات برگیرند اما درینوقت نائب السلطنه بفرمان طلب در طهران رفته شهزاده محمد میرزا بپانزده هزار پیاده و سوار مأمور باقامه مشهد و تهيه اسباب سفر هرات شده میرزا موسی خان رشتی بوزارت و نیابتش معین گشت و نائب السلطنه خوانین فتنه جوی خراسـان را با همرا شاه در طهران برده از جمله محمد خان قرائی با دوتن فرزندان خورد سالش باقامه آذر بایجان مأمور گردیده دیگران در طهران مقیم و هريك باندازه خطای خویش گرفتار عتاب الیم آمد و بعضی معفو شده نائب السلطنه بعد از درك سعادت ملاقات شاه رخصت انصراف حاصل کرده روز نوزدهم ربیع الاول سال ١٢٤٨ هزار و دویست و چهل و هشت هجری از طهران راه مشهد برگرفت . ذکر وقایع سال هزار و دوصد و چهل و هشت هجری ( ومأمور شدن لشکر ایران بجانب هرات ) و نائب السلطنه از عرض راه خویشان شهزاده محمد میرزا را فرمان کرد که برایت تسخیر هرات برافرازد چنانچه شهزاده محمد میرزا باشهراده خسرو میرزا و لشکر آذر بایجان و نجف علیخان شادلو و امیر علی نقی خان عرب ذکر شکر کشیدن محمد میرزا بجانب هرات