Page 106

نسخه سویم عین الوقایع صفحه 194 بواسطه شورش داخل مملکت عاجز آمده استعانت از انگلیس نمود وقحط و غلا در نمسنان روی داد اما از راه بندر اودسا غله فراوان از دولت روس آنجا رفته بقیمت گزاف بفروش رسید و صرفه زیادی بتجار تبعه روس بردند و هم طلای زیادی از معادن کوههای اورال عاید روس گردید و اهالی هفت ایالت سویس که مذهب کاتولیکی داشتند برضد دولت جمهوری سویس بنیاد فتنه و شورش را نهادند و دولتین اطریش و فرانسه هم محرک آنها بودند اما رئیس جمهوری ایندولت ژنرال دوفون را با پنجاه هزار سپاه بدفع شورشیان فرستاد در ظرف نوزده روز تمام آن هفت ایالت را منظم ساخت امیرعبدالقادر را هم سلطان مارکو گرفته بدولت فرانسه تسلیم نمود دخل دولت فرانسه در اینسال دویست و هفتاد و هفت کرور و بیست و پنجهزار و شصت و هشت تومان و پنجهزار پول ایران و خرج آن دولت همه جهه سیصد و بیست و یک کرور و سی هزار و دویست و شصت و تومان و پنجهزار شد افتتاح راه آهن از استین به بولن هم در اینسال شد بین لشکر اتاتونی ینگی دنیا با عساکر مگزیک بحکم امراء شان جنگی روی داد و قشون آتاتونی مگزیکها را بشدت مگزیک را فتح نمودند در سنه 1264 هجری (مطابق 1848 مسیحی) در اینسال بهرات پنجفوج پیاده تا قانون افواح ایران برقرار نمودند و مشق نظامی آموختند و هر فوجی عبارت از پانصد نفر بود و هر فوج یکنفر سرتیپ یکنفر یاور برقرار نمودند اسامی سرتیپها از اینقرار است که همه بحکم وزیر یار محمد خان بمنصب رسیدند سرتیپ محمد ایاز سرتیپ محمد اسلم سرتیپ محمد کلیم و سرتیپ شئی محبان الکوزائی و سرتیپ زبیر معروف بپرسط و اسامی یاورها بدین تفصیل یاور علیم یاور علیجان یاور عظیم یاور محمد یاور محمد عمر و تمام سپاه این افواج کلاه های بلند لبه داده شده بود که اطراف آنها پوست روباه و پوست بره داشت و دسته جات موزیک بهر یک از افواج متین نمودند و هردسته موزیک یک درخت زنگ فلزی تعبیه شده و آن افواج مسلح بتفنگهائی بودند که سنگ آتش برق در چقماق آنها جای داده شده بود و باروت را بدان وسیله آتش میدادند و تمام این تدارکات بهمراهی و قوه استعداد دولت علیه ایران شد چون خود وزیر یارمحمد خان آن همه استعداد و تدارکات را نداشت و هم در اینسال چند سرهنگ و چند یاور برای دسته جات سوار هرات منصوب نمودند امور خراسان هم بحال خود باقی و سالار یاغی بود مرحوم حسام الله از نیشابور چراغعلیخان زنگنه را برای کشف امور و استمالت سالار بشهر مشهد فرستاد و او پس از چند روز توقف در مشهد و چند مجلس ملاقات و مقالات با سالار و علمای ارض اقدس آخر بنیل حرام قصه مراجعت نموده بتدبیر زیادی جان خود را بسلامت از چنگ چنگال دا و پاکش شهر مشهد خلاص نموده در نیشابور باردوی نواب حسام السلطنه پیوست نواب معظم سلیمان خان دره جزی را مامور تصرف کلات فرمود و خود از راه چکنه سر ولایت بقصد تسخیر مشهد روانه شد در چهار فرسنگی مشهد استین و بولن دو شهر معروف مملکت فرانسه