Page 2188

شماره (دهم) سال دوم مجلة كابل (۲۰) از استحکام حیات عربی و تائید اخلاق سلیم فطری تنها بجزيرة عرب قیام نورزید بلکه در تمام اقطار عالم در همانجا هائیکه عساکر اسلام استیلا یافت منبر نصب کرد و اذان خانه را بلند ساخت ، او این وظیفه را بجا آورد . اگر در هند یا قرم یا در ترکستان چینی برویم و در سیرت اشخاص و مقیاس اخلاق آنها تأمل کنیم بسی از اخبار جاهلیت را بیاد ما میدهد . گذشته از ادب اسلامی عرب که بواسطه دین مبین ؛ اعجاز ها درین میدان نموده . از غرائب آنکه نخبه از معلمین مدرسه امريكا در بيروت هنگامی که بدرس برخی از شيون اجتماعی در شرق ادنی به تخصیص در سوریه قیام داشتند ؛ فضائل ذیل را که عبارت است از (۱) عزت نفس (۲) وفا (۳) مهمان نوازی (٤) میل فطری بدین (٥) عطوفت و مواسا (٦) اهتمام بعرض و آبرو و امتياز خاصه زن ؛ در اهالی یافتند . هر که رساله از ادب عربی بخواند ادب جاهلیت باشد یا اسلام ، ظهور این اخلاق را دران مانند آفتاب نیمروز در نهایت روشنی می بیند . حقيقة اگر شخص را پوست بر کنند ممکن نیست از تاثير عقل ادبی اجتماعی محیط او بدر آید . انکاخ را ز تاثیر آب و هوا وانهار وجبال ، دشت و وادی در پیکر شخص آسان وانكار از تاثیر ادب در عقلش دشوار می نماید . واقعاً ما در لجه این بحر که از ششجهة برما احاطه نموده مانند ماهی شناوری داریم . گویا جزء عقلی در آمیخته با جزء ادبی در شعر ؛ شعر را از سائر فنون جمیله برتری بخشیده اگر تصویر ، تمثالی است که بخطوط و الوان صورت میگیرد یا موسیقی ؛ تمثالی که ار نغمه و الحان وجود می پذیرد شعر هم تمثالی است که از قافیه و اوزان ظهور می یابد . آری تصویر ؛ شعر است صامت و خموش و شعر ؛ تصویری ناطق و گویا . (سيو دوروتس) میگوید : شخص يك كلمه هم در شعر گفته نمیتواند تا تازه تولد نگردد از عالم بالا مرتبه دوم فرود نیاید . در بین شاعر و چیز نویس ؛ چه فرق است ؟ آیا روانست کاتب ؛ بچیز دیگری غیر شعر هم متحلی باشد ؟ میشاید که مانند اسکیلوس ؛ جنگجو و مانند شکسپیر تاجر و مانند تشوسر ندیم پادشاه و مانند کویته فیلسوف و آمیخته با مردم باشد ! آری می شاید ولی در همان وقت در همان ٩٥٦