Page 178

صفحه ( ٥٣ ) سال اول ـ مجله کابل شماره ( ٣ ) بالشکر خود آمده کابل را متصرف میشود (١) این خبر که بظهیرالدین محمد بابر رسید از جهة آنکه عبدالرزاق عم زاده او بود برسر کابل هجوم آورده در آخر ربیع الثانی ٩١٠ کابل را تسخیر و آنرا دارالملك خود قرار داد. کابل که ازدیر زمان مرکزیت خود را باخته بود باین صورت برای چندی باز پای تخت گردید و در همین سال در کابل زلزله عظیمی واقع شد که فصیل های قلعه و اکثر منازل بالاحصار وشهر افتاد خانه های تمام پغمان بخاك یکسان شد اگرچه تايك ماه زمین روز ٢ و ٣ دفعه می جنبید امادريك روز جنبش زمین به ٣٣ دفعه رسید که اکثر مردم را تلف کرد ، در میان پغمان وبیکتوت يك تكه زمین عریضی را از جا کنده ودور افگند که ازجای این زمین چشمه ها درفوران آمد ، ازحد استرغچ الی میدان که قریب شش فرسنگ میشود درزمین پشته ها برآوردوکندها تشکیل داد.(٢) ( ١ ) امیر ذالنون بيك ارغون از امرای سلاطین گور کانیه بود وبفرمان سلطان حسین میرزای گور کانی در ٨٨٤ حکومت داور وغور یافت پس قند هار وفراه بگرفت و زمین داور نشیمن ساخت بعد ازو پسرانش شجاع بیگ که بشا بیگ معروف است ومحمد مقیم در قند هار وگرمسیرات بحکومت رسیدند . ( ٢ ) كذا در ٧ رمضان ١٢٩١ که زمان اعلیحضرت امیرشیر علی خان مرحوم است بعد الظهر يك زلزله شدید بوقوع انجامید که قریباً ١٥ دقیقه زمین ازجنبش سکون نیافت در کابل هیچ سنج وصندوقه آباد نماند از کوی آسمائی وشیر دروازه سنگهای بزرگ سرازیر شده راه ها را تماماً مسدود نموده بسیار خانه های درون شهر خراب گردید در کوهدامن و کوهستان خرابی بسیار نمود ازان جمله قلعه میرور خان پسر رجب خان پروانی را ازبیخ کنده آن طرف افگند سه چهار باغ محمد پروان ( جبل السراج ) درزمین فرورفت که تنها نوك درختهايش برای عبرت ظاهر مانده بود ، زمین ها شق گردید ، تلفات جانی این زلزله در کوهستان وکوهدامن تا اندازه ١٢ هزار نفر بود ، در قلعه ده قاضی بر سردروازه جای غلامجان خان صاحب زاده تلفات نفوسی این زلزله را در سنگ نفر نموده اند که مصرع آخر آن اینست ( شش هزار آمد حساب اندر دوبار ) . زلزله زمان امیرمرحوم و اول سلطنت امیرشهید وزلزله چند روز پیشتر که در پنجشیر خرابی کرد شاید حاجت بتحریر نخواهد داشت زیرا اکثراً از آن یاد دارند .