Page 199

(١٨٤) قشون بریتانیایی از قندهار بطرف كابل از شهر مذکور و قندهار آتش غرور اوجاء طفیعی محمد اکبرخان را خاموش ساخت عزم کرده بود که برای آخرین دفعه دو موضع نیز با نادم آخرین بجنگد محمد اکبر خان درینجا شهزاده هزار نفر عسکر فعال با خود داشت بتاریخ ۱۲ ستنبر با فوج که جلال آباد را نجات میدادند مقابل شد ولی در نتیجه شکست فاحشی نصیب افغانها شد ازین رو محمد اکبرخان مجبور گشت که پناهی را برای خود میخواست به فتح جنگ قائل شده و بوزارت او اکتفا کند بهر کیف این ترتیبات ارای مدت زیادی دوام نکرد زیرا جدا اکبرخان بخش بدار شده و مکاتیبی را بدست آورد که از جانب فتح جنگ بجنرال نوشته شده بود این مکاتیب با و ملهم داده که خواهش دیرین خود را راجع به سرنگون ساختن شاه که باز بقیافت دیگران بوعده لی نسازد پول و ثعول باقیمانده شاه شجاع که بدست فتح جنگ آمده بود از دست او ستانیده شده و در حالیکه جامه‌های پاره پاره برتن داشت از بالاحصار بیرون آمده و به نزد عساکر انگلیس که در کدمك خیمه زده بودند رفت در اول ستنبر آنجا رسید و وقتی مردم شناختند که او فتح جنگ و یا «شاه کابل» است بحیرت رفتند. بهر کیف هنگامیکه انگلیس‌ها دوباره کابل را تصرف کردند فتح جنگ ، او بار دیگر پادشاه شده و بتخت سلطنتی جلوس نمود (۱) و غلام محمدخان بمی زانی پسر معزز الدوله متوفا وزیر او شد. با همه امین الله خان لوگری در کوهستان بیکار ننشسته و قوای زیادی برای مقابله با شاه گرد آورد لاکن يك دسته عسکر به سرکردگی مکس اپل ، که شهزاده «تیور» مقابل آنها فرستاده شد که در نتیجه با وجود قوت و پافشاری دلیرانه افواج قبایلی افغان را که تحت قیادت خان لوگری می‌جنگیدند متشتت کرد و استالف را طعمه حریق ساختند (٢) لا کن با همه هنگامیکه انگلیس‌ها فیصله کردند که عساکر خود را بکلی از افغانستان بیرون بکشند فتح جنگ کار عاقلانه‌ای کرد و از پادشاهی دست کشید زیرا او میدانست که بدون حامیه انگلیس ابداً نمی‌تواند شاهی خود را ادامه بدهد بتاریخ ۱۱ اکتوبر کابل را گذاشته و بیرون رفت بهر کیف بعضی خواتین شهزاده شاه پور را که با ایشان در آمیخته و نزد ایشان محبو بیت کسب کرده بود مشوره داده وتشییع نمودند که برای اگر فتن زمام سلطنت داخل اقدامات شود (۳) ولی غیر ناکامی ثمری ندیدند سدوزایها بکلی از پا افتاده و طرفداری ایشان چیزی شمرده می‌شد که وجود نداشته باشد وزیر غلام محمدخان میکوشید تا اسباب مراجعت محمد اکبرخان را که در ماورای هندوکش یعنی تاشقرغان بود فراهم آورد در حالیکه شهزاده حیدر که برای حکومت بامیان دست و پا میزد از مقابل یارگزایی مذکور فرار نموده و وقتی نگا بان و سید یکنفر طرفدار هم نداشت (٤) ١- هستری آف دی واران افغانستان جلد دوم صفحه ٦١١ تالیف کی، ٢- كتاب فوق جلد دوم صفحه ٦٣٤، « ۳- هستری آف دی واران افغانستان جلد دوم صفحه ٦٣٧-٤٢ ٤- « « « « « « «