Page 186

(۱۷۱) روزیکه حاجی خان به شاه شجاع اطاعت و بیعت خود را تقدیم نمود عبدالمجید خان پسر شاه پسند خان وغلام آخند زاده نیز رویه او را تعقیب نموده بیعت نمودند (۱) شاه شجاع وافسران برطانوی با همه فهمیدگی درک نمودند که خوانین درانی درحقیقت به نفوذتدین درحکومت طرفدار نیستند (۲) هنگامیکه اردو در قندهار بود کپتان دارکی بدربار کامران بجانب هرات فرستاده شد، چون قلعه هرات در اثر صدمات محاصره خیلی خراب شده بود به کپتان نادیك مقدار پولی که برای مرمت آن کفایت مینمود تهیه و آماده گردید . بعدازان سراجان کین با شاه شجاع بطرف کابل حرکت نمود، درعین زمان دوست محمدخان برای مقابله ومدافعۀ مهاجمین ترتیبات و نیاوی میگرفت چنانچه يك قوۀ مدافعوی قوی ومقتدری برای حفاظت غزنی (۳) تهیه نموده گذاشته بود که افسر آن پسرش غلام حیدر خان وایساخته بود ،وعلاوتاً آذوقه ومایحتاج زیادی در درون قلعه گرد کرده بود که برای محاصرة خیلی طولانی کافی باشد ،مقصد اواز اینکار این بود که قوای غزنی بتواند مدت طویلی مهاجمین را مشغول بسازد تا موقعی داشته غلزائیها را برانگیخته وعلاوتاً پسرش محمد اکبرخان را از خیبر با عساکر ش بخواهد، غلام حیدر خان قراریکه امیر دوست محمد خان باو هدایت داده بود سه دروازۀ قلعۀ خویش را خاکریز نموده (٤) وصرف دروازۀ کابلی را بحال خود گذاشته تا برای ارتباط ورفت وآمد اطلاعات باکابل خدمت کند، وقتی مهاجمین واصل شدند قلعۀ مذکور را مستحکم تر وقوی تر ازان یافتند که بایشان اطلاع رسیده دراپورت داده شده بود (٥) علاوه بر آن توپهای بزرگ وسنگین شان نیز عقب مانده وآذوقه نیز رو بقلت گذاشت ازین رو فیصله نمودند که در دروازۀ کابلی را پرانیده وقلعه را تحت حملۀ شدید و یورش قراربدهند (٦) چنانچه پیش از آنکه صبح روز ۲۳ جولائی ۱۸۳۹ طلوع نماید (۷) یکدسته عسکر تحت قیادت کپتان پیت از انجنیرهای بمبئی به معاونت اثولینت دوراند (که بعدها سر هانری دوراندشد) واثو تيننت میکلاود که این هردو نیز از ۱ - دی اکسیدیشن انتو افغانستان مولفه اتكنسن صفحه ۱۰۱ ۲ - فارتی نری ایززان اندیا صفحه ۱۱ مولفه لارنس - ایر (Eyre) میگوید اهالی و باشندگان اطاعت اقوام خود را به شاه تقدیم شان که با قوۀ خارجی و آن چنان وضعیتی برآنها آمده بود تقدیم کردند ، (دی کابل انسور کیشن آف ١٨٤١ - ٤٢ صفحه ٤٥) ۳ - در قلعه هزار نفر بود (کتاب فوق مولفه لارنس صفحه ۱۳ - دراو اظهار او ترم دو هزار سوار ودو هزار پیاده بود (کتاب قبل الذکر مولفه او ترم صفحه ۹۰) ٤ - دی اکسیدیشن ان تو افغانستان صفحه ۱۹۹ مولفه اتكنسن - ه - عبدالرشید یکی از پسران کاکای امیر که ازو جدا شده بود به برطانویها دربارۀ قلعۀ غزنی اطلاع داد ، (هستری آف دی واران افغانستان جلد اول ٤٤٠ مولفه کی) ٦ - برای ذکر عملیات شایان انجنیرهای مذکور پیش روی غزنی توسط کپتان تامسون وپیت به کتاب (دی کامپین ان سنده ایند افغانستان ضمیمه (۳) مراجعه شود ، مولفه او ترم ۷ - دی آرمی آف دی اندس صفحه ٤١٨ مولفه هوگ وکتاب فوق مولفه او ترم صفحه ۹۷