Page 103

(٩٦) همه گزارشات بملح فتح نصب آنها شده است بتقریب آن باروت باقیمانده را در فیر شادی نامه بمصرف رسانیدند - اولین دسته منهزمین وقتی بمشهد رسیدند چون و زیر از عقب رفتن افغانها اطلاع نداشت و از شکست ایرانیان بهمان وضعی آگاهی یافت خیال فرار نمود ولی یکی از ملاهای بزرگت بنام میرزا هدایت الله به آنها گفت که در بین دیوار های مقدس مشهد کسی به آنها ضرری رسانیده نمیتواند و هیچ طایفه مسلمان جرئت فیر کردن را بمقابل دیوار های مقدس این شهر ندارد و به آنها توصیه نمود که تا وقتیکه از فارس به آنها کمکی برسد و یا اینکه از کیانر قنده اطلاعی بگیرند در آنجا بمانند، بهر کیف بزودی شهزاده حسن علی با خبر خوش فتح رسید ومشهد را به تقریب خوشی و فیروزی چراغان کردند حسن علی دارای لقب شمشیر تاج و تخت Sword of the throne گردید (١) در هرات نیز بعینه همچین گزارشات بوقوع پیوست وقتیکامیکه اولین دسته منهز مین بشهر وارد شدند اهالی هرات مضطرب گردیده بعضی محاکن خود را وا گذاشتند و برخی دیگر برای تسلیم شدن بحکمران جدید خویش ترتیبات میگرفتند لیکن فتح خان بموقع رسیده واعلان نمود که ایرانیان شکست (٢) خورده و فتح نصیب افغانها ست ، با ینصورت تا درجه اسباب تسلی و اعتماد هراتیان را فراهم آورد و شهر هرات بتقریب این فتح غیر متوقع چراغان شد (٣) فتح خان وقتی دانست که فکر ایرانیان دوباره تسخیر شهر هرات از بین رفته و نقشه های آنها برهم خورده است بامور اداری ایالت مذکور توجه نمود در باره مالیات و تعمیرات واستحکامات شهر داخل اقدامات شد ، طرق اداره او عاقلانه و خیلی بمتانت پیش میرفت که در نتیجه مردم هرات از و خیلی خوش بین شده و او را از فداکار ترین خدمتگذاران وطن خویش میدانستند . بعد ازین برای فتح خراسان ترتیباتی گرفتند وقشون خویش را برای محاربة دیگری جان بخشید ، این ترتیبات بزودی تکمیل شد ولی گزارشاتی بوقوع پیوست که جریانات واقدامات افغانشتان را تبدیل ومقدارات مسیراتی ها را فیصله نمود . شهزاده کامران که یگانه پسر محمود شاه بود عروج و ترقی فتح خان را خوش نمینگریسته با کمال رشك واندوه تلقی میکرد ، مشارالیه روحی داشت که اداره دیگران را نمی خواست ، در هنگامیکه باو قوتی داده می شد بتعدی او کسب شدت میکرد و بحدی سنگدل و بیرحم میشد که تا وحشت میرسید . فتح خان که مزاج او را خیلی خوب می شناخت کمتر تمایل به واگذاشتن او میکرد که از پلانهای او جلوگیری کند و با اینکه تمایلی را که در توسعه قوای شاهی دارد خاتمه دهد . حتى بعد از روزی که کامران در اثر نصائح فتح خان که از حصه گرفتن در حکومت بنا بر قتل شهزاده قیصر مانع شد، پسر محمود آن را بتلخی تلقی کرده در صدد آن شد که از وزیر پدر خود انتقام بکشد . (١) کونولی ، جورنی تودی نارت آف اندیا جلد دوم صفحه ٣٧٩ - ٨٠ . (٢) فریر هستری آف دی افغانز صفحات ١٥٥-١٥٤ (٣) کونولی جرنی توری نارت آف اندیا جلد ٢ صفحه ٣٨٠ .