Page 43

٢٤ تشریف بردند واز آنجا بمصر عزیمت نمودند زیرا در سفر حج ریاض پاشایکی از وزراء مصر هم در آن آوان به اراده حج بیت الله در حجاز توقف داشت بنا بر بعضی موجبات بین ایشان مودت دوستی بر و کار آمد و بدعوت او عازم وادی نیل گردید قدر دانی ملت و حکومت مصر از جمال الدین در اول محرم ١٨٧١ع ۱۲۸۸ ھ وارد مصر گردید و سید اراده اقامت دور دراز در مصر نداشت لیکن از طرف اهالی مصر و حکومت مصر اجلال واکرام زیادی از او به عمل آمد تاریخ حرکت قومیه از عصر اسمعیل بیان می نماید که از ریاض پاشا وزیر حکومت اسمعیل پاشا خدیو مصر توقع نمی رفت که باسید جمال الدین این قدر مهربانی نموده و از طرف حکومت برای او يك مقدار کمی از بیت المال وظیفه مقرر نماید زیرا انها میدانستند که سید شخص متعلق میباشد و تأثیر در وس دینی دعوت وطنی او را در دل اهالی بسیار مترقی دیده و حکومت استبدادی روادار نمی باشد که امداد همچو رجال را نموده سیاست او آزاد گذاشته شود باوجود آن بدون گذاردن خدمتی بدوش او (۱۲۰) پوند طلائی وظیفه سالیانه برایش مقرر فرمود چون اسمعیل پاشاء يك شخص علم دوست بوده به نشر واشاعت معارف مائل بود پس شخصیت ممتاز علمی سید جمال الدین و شهرت او در حکمت و فلسفه و تبرز او در سیاست و خدیو مصر را بر این واداشت که از بحر علم و فضل او بر اهالی مصر فیضانی برسد و حقیقت این است که اسمعیل فرصت خوبی در پیشرفت ساحه عرفانی مصر بدست آورده بود و توقف سید جمال الدین در مصر به اندازه همۀ موسسه های عالیه عرفانی که بدست خود در مصر افتتاح نموده بود مفید ثابت گردید و خوف اسمعیل پاشا خدیو مصر از سید جمال الدین در حدود (۱۸۷۱) ازین جهت نبود که مداخله های اجانب در آن اوان