Page 946

( ٣٦٩ ) در ١٩٢٥ راجع به تپه کلان نوشته بود « زحمتی که در حفريات جدی اين محل کشيده می شود منتج به کشفيات در خشانی خواهد شد » حقيقتاً پيش گوئی «موسيو گودار» با زحماتی که «بر تو» در ١٩٢٦ تا ١٩٢٨ کشيد به حقيقت پيوست بر تو تنها از يك نقطه نظر چه از طرف فرانسوی ها و چه از طرف ما طرف انتقاد می آيد و آن اين است که در مورد محل مهمی مانند « تپه کلان » بايد به همان جا اکتفا ميکرد و تا حدی که ميتوانست در مطالعات آثار آنجا زحمت ميکشيد . بر تو اينجا را ناتمام گذاشته به اطراف عده به نقاط ديگر مثل تپه کافری ها - غاو تو - پارتس - باغ گاهی - ده غوندی - شاخيل غوندی دست زد و چون اين نقاط هم هر کدام آن واجد اهميت مخصوصی بخود بود «بر تو» به تنهائی هزاران مجسمه و تزئينات استوپه ها را در ست بدست نياورده و بر طبق اهميت هر جا مطالعات دقيق و خصوصی هم بميان آورده نتوانست جز دو جلد کتابی که يکی آنهم تصاوير است و برای مطالعات اين همه خزاين صنعتی بهيچ وجه کافی نيست . مجسمه های بودا و بعضی مقايسه ها با آثار يونانی : در ميان مجسمه های عده چه آنهائی که در ست بدست رسيده و چه آنهائی که جز سر آن کشف نشده هيكل بودا بيشتر نمايش يافته درين مجسمه ها نفوذ هیکل تراشی كلا سيك يونانی خیلی زیاد است و موسيو ها کن میگويد كه هيكل Sophocle سوفو كل موزه لاترآن که اثر قرن چهار قم میباشد با بسیاری از مجسمه های بودای گند ها را قابل مقایسه است و از تپه کلان و «باغ گاهی» عوامل مقایسه زیادی کشف گردیده است و در اينجا از یکی آن بصورت مثال ذکر ميكنيم و آن عبارت از هیکل بودائی است که چین اوشفاف وطوری چین ويرك خورده که بدن با لباس بصورت زیبائی یکی شده بدون اینکه زیبائی یکی برای مراعات ديگری خراب شده باشد . این اصول قرار نظریه ها کن مخصوص هیكل تراشی