Page 798

(۲۲۷) است ملتفت باید بود که «هیر کانیا» و «پارتیا» که بعضی اوقات نتها به اسم «پارتیا» یادشده اند بشر حیکه در سر فصل هفتم (صفحه ١١٤ همین جلد) نگاشتیم از نقطه نظر جغرافیای تاریخی حصه یا ولایت شمال غربی آریانا را تشکیل میداد . پارتی ها یا بهتر تر بگوئیم پارت های غربی به تر تیبیکه در فصل هفتم ذکر شد به تدریج از اصل خاک «پارتیا» برامده و يك سلسله جنگ ها با ارمنستان و امپراطوری رومن مرکز ثقل آنها را بطرف غرب منتقل ساخت و «اور دوس» پایتخت ایشان را به «استزیفون» کنار دجله برد. پارت های غربی در عصر کوشانی ها مخصوصاً در زمان سلطنت کنیشکا از سرحدات آریانا دور افتاده و محاربات رومن ها آنها را طوری خسته ساخته بود که مصدر کار بزرگ شده نمیتوانستند. مخصو صاً بعد از ینکه اقتدار کوشانی ها در آریانا اوج گرفت میان امپراطوری کوشانی و رومن یعنی میان دو قوه بزرگ محصور مانده بودند. آنچه مدققین بنام فتوحات کنیشکا در پارتیا اشاره کرده اند عبارت از اقداماتی است که امپراطوری مقتدر آریانا در راه تکمیل وحدت خاك کشور خود نموده وعلاقهٔ «پارتیا» را که بشهادت منابع كلاسيك جزء آریانا بود به قلمرو خود پیوست کرده است .«ونسنت سمیت» درین باره می نویسد :« کنیشکابا نقشه های بزرگ خود به شر حیکه گذشت تنها به حدود هند کفایت نکرد بلکه بيك سلسله جنگ ها باپارتی ها در آویخت و موفقیت ها حا صل نمود» مورخ انگلیس از زبان موسیو سیلون لوی پاشاه پارتی ها را درین زمان مرد احمق و آتشین مزاج خوانده و او را باخسرویا کدام پادشاه رقیب او میداند که بین سالهای ١٠٨ و ١٣٠ مسیحی با او بر سر سلطنت در مجادله بود (۱) در آسیای علیا: بعد از ینکه کنیشکانفوذ مملکت داری خود را در آریانا قائم کرد و با فتح يك حصه هند دامنه امپراطوری خود را در شر ق و سعت بخشید بفکر کشور کشائی در مناطق شمال شرق افتاد و خواست در ماورای پامیر به خطای و ختن یعنی علاقه های سنکیا نگ که تحت نفوذ چین بود حمله کند (۱) صفحه ٢٧٧ و ٢٧٨ ارلی هستری اف اندیا.