Page 347

( ٣٢٦ ) بطرف زمین داری و کشت و کار میلان پیدا کرد و این قدم دیگری است که آریایهای مقیم دوطرفۀ هندوکش در راه ارتقاء و مدنیت گذاشتند و این وضعیت در دورۀ اوستائی تاریخ ملی کشور ما خیلی ها انبساط یافت و به اندازۀ ئی عمومیت پیدا کرد که عامل مميزۀ خاک و باشندگان کشور ما با سرزمین بیگانه و بیگانگان گردید. اهمیت زراعت و کشت و کار و دهقانی و بزر حبوبات وغرس اشجار نسبت به سرود ویدی در اوستا بیشتر نشان داده شده و حتی گفته میتوانیم که فرکاد یا باب سوم « وندیداد » سراسر وقف امور زراعتی میباشد و از محتویات آن دیده میشود که اوستا چه اهمیت بزرگ برای بزر حبوبات وغرس اشجار و کشیدن نهرهای آبیاری وغیره امور زراعتی قایل شده بود چون آئین اوستائی به اساس ستيز قوۀ نيك و بد گذاشته شده بود سرسبز گردانیدن زمین و کشت و کار هم یکنوع مقابله با گرسنگی وقحطی بود، لذا آریایهای عصر اوستائی از روی وظایف مذهبی به انبساط زراعت و کشیدن نهرها و غرس اشجار و بزر حبوبات مکلف بودند و در اثر مراعات همین قوانین بود که خاک های اوستائی یعنی ولایات آریانا هر کدام سر سبز و خرم و آباد شده و در متن اوستا به صفت «زمین اعلی» یاد گردیده است . در گات های اوستاطبقۀ دهقان وزراعت پیشه به کلمۀ « ورزن» یاد شده که در آن ریشه « ورز » مهم وقابل یاد داشت است زیرا از ان کلمه « برز » و «بزر» عرض وجود کرده و با الحاق کلمه «گر» از آن برزگر و « بزرگر » ساخته اند و کلمه اخیر در پښتو معمول ومروج است و بردهقان اطلاق میشود . جنگ و ادوات جنگی : قرار یکه سرود های ویدی ومتن اوستا شهادت میدهد آریاهای آریانا مردمان با شهامت و دلیر و جنگی بودند وسلحشوری اولادنجیب هندوکش را سرودهای رزمی وید و مها باراته و متن اوستا و شاهنامه ها و دیگر ما خذملی مزین کرده است در فصل دوم مختصراً وضعیت جنگجوئی باشندگان کشور خود را در عصر ویدی شرح دادیم (صفحه ۱۳٥ )