Page 177

(١٥٦) مختلف وانمود میکند ساختن مشروب سوما کار زنان و مخصوصاً دختران دوشیزه بود که دسته دسته به دامان کوهها گردش کرده و این بته را جمع میکردند سپس آنرا روی تخته سنگهای صفا میده کرده و عصارهٔ آنرا از پارچه های پشمی ساخت خودشان میگذرانیدند و به آن مقداری شیر و عسل علاوه میکردند ضمناً این را نیز نباید فراموش کرد که همان طوریکه سوما در کهستانات افغانستان میروئید عسل هم یکی از محصولات بزرگ این مناطق بود وهست در دامنه های جنوب هندوکش مخصوصاً هندوکش شرقی در گندها را و دامنه های سپین غر به مقدار زیاد پیدا میشود . دره های لغمان کنرها و نورستان و باجور و مهمند و همچنین کهستانات جنوبی نقاطی هستند که در آنجا اهالی به تربیهٔ زنبور عسل پرداخته و سالانه از آن حاصل زیاد میگیرند بناء علیه گفته میتوانیم که عسل که جزو دوم ترکیب مشروب سوما است هم یکی از محاصیل طبیعی خود دره ها و کوه پایه های افغانستان میباشد. سوما و تخیلات ریشی ها: ریشی ها یا شعرای عصر ویدی ما با ظرافت طبع و تخیلات لطیف خویش راجع به سوما قطعات زیبا سروده رنگ مزه، صدای ریختن آنرا در جام، اصول تهیهٔ آنرا با سرپنجه سیمین دوشیزگان به کلمات و استعاره های خیلی لطیف و شاعرانه تعریف نموده اند و تذکار مختصر آن علاوه بر روشن ساختن مطالب تاریخی قدرت طبع و تخیلات شیرین شعرای ما را نیز معرفی میکند. برای اظهار اینکه سوما با انگشتان بلورین دختران جوان تهیه میشود مینویسند: «دختران دیواسوات یعنی ربةالنوع آفتاب طالع باده تن دوشیزگان جوان که خواهران همدیگر اند عصارهٔ سوما را میکشند .» این ده دختر جوان دوشیزگان آفتاب طالع عبارت از انگشتان هر دو دست اند که تخیل شعرای ویدی ما از انها ده خواهر ساخته است. موضوع صاف کردن مشروب مذکور را با پارچه های پشم گوسفند و ریختن