Page 165

(١٤٤) نقاط قشنگ دامان طبیعت اجرا میشد . لذا این را هم میتوان گفت که دامان طبیعت معبد آنها وشنیدن تمجید وتوصیف عناصر طبیعی وکار نامه های خارق العادة اجداد عبادت شان بود . قربانی یکی از مشخصات آئین آریائی عصر ویدی است و آنرا یکنوع مجبوریت و فرضی تلقی میکردند که ادای آن بر هر فرد و خانواده لازمی وحتمی بود زیرا تصور میکردند که به این ذریعه ارباب انواع در حل مشکلات با آنها شريك شده وطرفین از آن بر خواهند خورد چنانچه درین مورد میگفتند : « قربانی کنید تا ارباب انواع غنی شوند آنگاه شما را مستعد وغنی خواهند ساخت . . . از غذا موجودات پیدا میشود ، از باران ، غذا بمیان می آید واز قربانی باران میخیزد . . . . كسيكه به گردش این عراده كمك نميكند سزاوار زندگی نیست . » (۱) درین شبهه نیست که آئین ساده وابتدائی آریائی با تحول تدریجی مراتب مختلف را پیمود وقواهای طبیعی آهسته آهسته در مخیلهٔ آنها صاحب شخصیت و نام ونشان وصفات وسجایای علیحده گردیده است . از خلال سرودها اینطور هم حس میشود كه مجموع تمام عناصرمفید و نورانی را « دووس Davos » یعنی « ذرات در خشان » میگفتند و در اكثر زبان های هند واروپائی نام « خداوند » (ج) از همین کلمه باجزئی تغییراتی بمیان آمده ودرپشتو مفهوم لغوی آن به شکل ( دیوه ) یعنی چراغ باقی است «دووس» کلمهٔ بود که به آن بلااستثنا تمام ارباب انواع ومظاهر مفید ونورانی طبیعی را یاد میکردند وحتی قوهٔ مافوق کل را بنام « دووس پاتر Dyeus Pater »مسمی ساخته بودند ازین رو بعضی ها به این نظر به هم رسیده اند که آریا ها پیش ازعصراوستا صفحهٔ ٢٥٥ كتاب ذيل تاليف واله دوپوسن Indo-Europeens et Indo iranien. L, Inde jusque Vers 300 av. J. C.