Page 1067

(٤٧٨) همان جائی که قبیله زاولی یفتلی تمرکز یافته بود از معبد بودائی فند قستان غوربند سکه هائی کشف شده است . علاوه به مسکوکات از معبد فندقستان مجسمه های (شاه وملکه) و از معبد بودائی دره ککرک بامیان تصویر پادشاه شکاری بدست آمده که مجموع آنرا پیش از ختم فصل یفتلی در اینجا باید جا بدهیم زیرا بعد از دوره عروج یفتلی ها یعنی بعد از حوالی ٥٥٠ م تا وقت عبور هیوان تسنگ از افغانستان ( ٦٣٢م ) همین امرای محلی یفتلی یا « کوشانو یفتلی» در هر طرفی در نقاط مختلف شمال و جنوب هندو کش سلطنت داشتند وحین عبور زایر چین مهمترین آنها سلطنت کاپیسا بود که از ان در فصل سیزدهم بحث خواهیم نمود. در شمال و جنوب افغانستان یکعده مسکو کاتی پیدا شده و میشود که مد ققین آنها را به نام دسته های (نپکی) یا (نپکی ملکا) و (تگین شاهی) تقسیم نموده اند(۱) مسکوکات تگین شاهی معمولا به قرن ٧ مسیحی و بعد تعلق میگیرد و بر علاوه چون ایشان در روی مسکوکات دسته نپکی مجددا ضرب زده اند واضح است که دسته اخیرالذکر از آنها مقدم تر است و این امر را مطالعات دیگر تائید میکند معمولا با تردد و استعمال علامه سوالیه مسکوکات (نپکی ملکا) را به پادشاهان کوشانی قرن ٥ یا ٦ کابل زمین نسبت میدهند. این وقتی است که شاهان کوشانی حتی کوشانی های خورد کیداری از بین رفته و دولت یفتلی هم دوره عروج خود را گذرانیده است. از طرف دیگر چون کمی موخر تر یعنی مربوط به اواخر قرن ٦ چند سکه مسی یکی از شارهای غرجستان (۲) از معبد بودائی فندقستان کشف شده است گمان غالب بر این میرود که (نپکی ها) امرای محلی یفتلی یا کوشانو یفتلی باشند که در بعض نقاط شمال و جنوب هندو کش امارت داشتند و غزنی و جاغوری و بامیان و کاپیسا مراکز عمده آنها در جنوب هندو کش شرقی بود . (۱) ضمیمه مسکوکاتی نمره ٤٥ مقاله نمره ٣٢٨ بقلم مارتن در سلسله سوم جلد دوم سال ١٩٣٦ مجله انجمن اسیائی بنگال مراجعه شود. (٢) بمقاله موسیو ها کن در شماره جولائی ١٩٤٠ مجله انجمن هند کبیر مراجعه شود .