Page 310

فصل سوم رسانند او را باید مرخص کنند که بوطن خود مراجعت نمایند اداره آذوقه و انتاج مال اگر چه ممکن است هر قدر یابوهای بارکش و شتر و سائر حیوانات بارکش که لازم میشود بکرایه بگیرند ولی باز هم در صورت لزوم بنا باحتیاط و ملاحظه صرفه بیست و چهار هزار راس اسپ دولتی بجهت سواری و بارکشی با تعداد زیادی از فیل و قطار شتر نگاه داشته و فیلها مخصوصاً برای این کار میباشند و ماشینهائی که نمیشود با شتر و دیگر حیوانات حمل و نقل نمود بکشند دو هزار راس مادیان ایلخی هم بجهت نتایج و تقریباً هشتاد راس سپ فحل نیز دارم که اینها از اسپهای فحل انگلیس میباشند بعضی از انها از اصطبل سعید انگلیس و برخی اسپهای عربی و معدودی از اسپهای استرلیا و ترکمنی و مهند و دیگر اقسام اسپهای ممتاز تحصیل نموده ام و بجهت مواظبت مزاج و سلامتی تمام این اسپها چندین نفر بیطار تحت امر امیر آخور مقرر داشته ام چند نفر از بیطارهای بلدی هم بودند ولی اینها طرز معالجه جدید را که در ممالک فرنگستان متداول است نمیدانستند لهذا یک نفر انگلیس مستر کلمنیتس نامی را بجهت این کار مستخدم نمودم و مشارالیه نه فقط اسپهای ناخوش را معالجه میکرد بلکه از اقسام مختلف حیوانات تخم میگرفت و هنر خود را هم ببیست نفر از جوانان افغانستان آموخت مستر کلمنیتس چند راس گوسفند انگلیسی هم با خود آورده بود خودم تعداد زیادی از گوسفندهای استرلیا بجهت زیاده نمودن تجارت پشم افغانستان که از تجارت مذکوره جزء عمده دخل مملکت عائد میشود ابتیاع نموده بآنها ملحق نمودم * اداره تدریس چندین مدارس بجهت تعلیم اجزاء خانواده و مستخدمین شخصی و غلام بچه های خودم و نیز برای سرای جنگ و نظام و اطفال صاحب منصبها و سائر رعایای خودم دائر نمودم علاوه بر این خود مردم هم بجهت تعلیم اطفال خود در هر جا مدارس عمومی دائر نموده اند هر نوکری در هر کاری که هست باید خدمت خود را امتحان بدهد حتی قاضیها و ملاها که خود را بمنزله پیغمبر ها میدانستند بهیچ کاری مامور