Page 434

(۲۹۷) تعداد لشکر زمانشاه درانی صاحب تاریخ حسین شاهی و تاریخ افاغنه گویند صحت تعداد افواج زمانشاه را دریافتن محال و مشکل است اما اندازه ای که بقرار احصائیه صحیح در محل اثبات میرسد اینکه : افواج همرا ه حضرت شاهنشاه زمان در یکی از اسفار بطرف پنجاب و لاهور علاوه بر اشتر سوا ر و پیاده به هشتاد هزار میرسید. از انجمله اکثر دارای سلاح تفنگ و شمشیر و نیزه و بعضاً دارای قوای ناریه و انفلاقیه بودند علاوه بر تعداد افواج مذکور پانزده هزار سوار دیگر از بهارلپور و ملتان و دیره اسمعیل خان و دیره غازی خان وسائر نقاط در شرف خدمت شاهنشاه زمان پیوسته بودندن بدین ترتیب تا رسیدن بنواحی پنجاب و لاهور تحت لوای حضرت شاهنشاه باستثنا فوج مقیم پنجاب و روسا و حکام اعلی مما لك محروسه درانیه بتعداد يك لك سوار خونخوار بالغ شدند و باین احتشام وطنطنه سلطنتی اعلیحضرت زمانشاه درانی بخطه لاهور و پنجاب نزول اجلال فرمود. اگر چه مؤرخان مذکور در یکی از اردو کشی های زمانشاهی چنین تعداد را در قید نگارش در آورده اندمگر بطور مقایسه در سائر اوقات و اسفار همین تعداد بتفاوت ده و یا بیست هزار بیش و کم معقول بنظر میرسد و تعداد يك لك سپاه سوار اسپ و اشتر و کمی پیاده طرف یقین است زیرا هر صاحب منصب اگر لشکر او منظم بوده و یا عهده بر اروی الشکر ساخلو داشته است تحت لوای سالاران وصاحب منصبان در هیچ جا کم از ۱۲-۸-٦-٥-٤-٣-٢ هزار نفر بنظر برنخورده است و تنها محمود خان بلوچ شش هزار سوار در عهد زمانشاه داشت و در عهد سلطنت اعلیحضرت شاه شجاع الملك پیاده و سواره ۱۲ هزار فوج امدادی بركاب اعلیحضرت شاه میفرستاد و از مردم برکی ۱۲ هزار نفر بتصدیق ماخذ صحیح معلوم شد. دسته های ۱۲ هزاری مردم درانی و غلزائی چها رهزاری مردم غلا مجاته قزلباش کنایل و پشاور و ریکا و هزاره وحشی و غیره در مرور صفحات تاریخ ثابت میشود و اعلیحضرت شاه شجاع الملك در آغاز جلوس اول خویش فرماید عساکر قومی که در باغ بابر شاه بر کاب حاضر شدند در وقت ماشیني به يك لك و پنجاه هزار نفر در شماره آمدند چنانچه از ضاقت ضفت باغ بابر شاه عساکر را در باغ ممدخان که در حوزه فصلی شهر کابل واقع بود حکم انتقال فرمودیم و این تعداد نفر دو سال بعد از انقراض سلطنت زما نشاه در شمار آمده است و مسلم است که در ان دوره تعداد اصلی عساکر قومی کم ازین شمار نبوده اند.