Page image — the source of record
Machine transcription
(٢٥٩)
می آر دولی برای زینت محا فظت تاریخ و دلائل قوی در فصول وابواب کتاب میخواهم بیشتر متوجه همچه مسائل باشم .
اما حواشی که اجمال نگارش مارا اعتبار میبخشد و دلائل دیگری که سبب ترویج مسکوکات سلاطین سواء افغان را در مملکت اعلام میکند با ستناد یادداشتهای صحیح که از اجداد میراث دارم سعی ورزیدم تا در روشن مطلب معلومات دیگر را نیز بخوا نندگان عزیز تقدیم کنم:
تا از یکطرف بلادی را که دران دراهم سلاطین درانی مضروب و مسکوک شده است بشناسانیم و ثانیاً بنامهای افراد بزرگ دودمان درانی که از (١١٦٠-١٢٦٠هـ ق) سلطنت کرده اند با تعیین سنوات و عبارات مسکوکات آشنا سازیم. و بعض رازهای پوشیده ای را که از نظر تاریخ بغیر شانه ومنصفانه قابل اغماض وفرو گذاشت نیست قصد کردیم تا باصل فقرات عرضه نمائیم:
شکل مسکوکات دوره درانیان [١١٦٠-١٢٦٠ هـ ق] با سلاطین همعصر وهمجوار ایشان مانند است تفصیل آن چنان است در وقتی که اولین سکه زروسیم بنام نامی شهنشاه کبیر اعلیحضرت احمد شاه غازی مسکوک میشد چنین اراده فرمود که شکل مسکوکات با سلاطین بزرگ شباهت تام داشته باشد و در بزرگی و وزن نقره از هیچ سلاطین جهان کمتر نباشد چنانچه در وزن وضخامت وقطر سکه های شهریاران درانی از بسی سلاطین امتیاز داشته و از حیث سجع وساختمان باسلاطین بزرگ مغل شباهت دارد وسبب تشبیهات چنان بود که اعلیحضرت موصوف روابط بین المللی وشهرت سلطنت باعظمت افغانستان را در اقطار ملل مشهور و آزاد جهان انتظار برتری وتفوق داشت وچون سلطنت درانی امپراطوری مطلق بود اساس سلطنت افغانستان برطبق اساسات امپراطوری های بزرگ اسلام خاصتاً سلطنت هماتی که در عصر قوابت داشت بنا گذاشته شد وعلاوه برانکه نقرات بین المللی طرف اعتناو احترام بود چون خدمه وکارگران ضرابخانه [دارالضرب سلطنتی] ودستگاهای تخنیکی وصناعی آنوقت بامر اعلیحضرت غفران مآب از مردم اهل کسبه کشمیر و دهلی ولاهور ومشهد و بخارا [ازاجزاء قلمروامپراطوری درانی ورعایای سلطان این مملکت] استخدام وباخانه وعائلة آنها در قندهار خواسته شده بودند طرز حکاکی ومسکوکات ومهرخاتم سلطنتی دراثر بلندیت صنعتگران آنروز انجام پذیرفت وعلی الخصوص زرگران ومهرکن های کشمیری که شهرت عام داشته و برای ایفای وظائف ضرابخانه و دارالعیار شاهنشاهی درانی در قندهار و کابل انتقال واستقرار جسته بودند نظر بمهارت وعادت واختصاص خویش در اکمال مورس[۱]ها مسکوکات دراهم ودنانیردرانی را به مسکوکات دولت مغل وغیره درصورت اعمال تخنیکی شباهت صنعتی بهم رسانیدند.
یعنی طرزساختمان مسکوکات درانی ازهمین چندلحاظ بمسکوکات سایر سلطنت ها شباهت صوری پیدا کرد . وسکه های سلاطین سواء افغان که قبلا درافغانستان مروج بود اعلیحضرت احمدشاه
(۱) مورس بمعنی قالب سکه که فعلاً توسط عملیات زینکو گرافی وماشین گراویر وماشین پرس اجراء میشود آنوقت قالب هردوروی سکه توسط دست درفولاد حک میشد و ذریعة ضرب چکش طلا ونقره مسکوکات منقش میگردید.
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.