Page 302

فصل اول بلوای عام مردم شهر و نواح دار السلطنۀ کابل علیه سلطنت محمود شاه درانی در سال ۱۲۱۸ هـ ق سانحۀ عجیب در کابل رخ داد اما ظهور انقلاب تا حدی دامنه پیدا کرد که بالآخر سلطنت محمود شاه درانی ووزارت فتح خان بار کزائی از بین برداشته شد، و چون حذف مضامین از نفس کتاب تاریخ غیر ممکن است باعدم علاقمندی خویش که از اثر روح وحدت ملی از درج همچه نگارش بسیار اجتناب میورزم لا بدعین عبارات سراج التواریخ و تاریخ سلطانی را درین صحیفه می گنجانم : «در سال ۱۲۱۹ هجری (۱) شخصی از اوباش فرقۀ قزلباش پسر امردی از مردم سکنۀ کابل را که» «مذهب حقۀ حنفیه داشت فریفته بخانۀ خویش درآورد وچندی دیگر از الواط را نیز صلای» «فاحشه کاری در داده عملهای زشت ناشایسته نسبت بآن بیچاره کرده بعد از چند روزش مسکر» «مایع از قبیل بنگ وشراب بوی چشانیدند وبسکر آورده از خانه بیرون کشیدند و وی» «بحالت مستی در خانه خویش رفته ماجرا بپدر گفت وپدرش نزد اعلیحضرت شاه محمود» «فریاد زده داد طلبید واعلیحضرت شاه که جانب مردم قزلباش بچشم نیک نگاه میکرد» «رجوع امرش را بشرع شریف فرمود و ملا محمد سعید خان بارکزائی قاضی القضاۀ ازانکار» «مدعی علیهم طلب بینه نمودومدعی که از اقامۀ گواه عاجز بود ناچاردر روزجمعه کسان پسر مزبوربا» «سرویای برهنه وجیوب دریده در مسجد جامع پل خشتی جمع آمده پسر را بزیر منبر رسانیده از میر » «وعظ داد طلبیدند ووی حکم قتل عام وغارت مال تمام قزلباشیه داده و مردم شهر و بازارحکم او را » «از فرائض دین ومذهب دانسته بازدحام تام روی هجوم بسوی چند اول نها دند و دست» «بقتل وتاراج کشوده هر که رادیدند کشتند وبهرجه رسید ند بردند وخا نها ئیکه از مردم» «قزلباش و بیرون چنداول بودندآتش زده تمام بسوختند ومردم قز لباشیۀ چنداول نیز دست» «از جان شسته بمدافعۀ مقاتله پرداختند وابواب قلعۀ چنداول را ز خاک وسنگ بر بسته » «خودرا مستحکم نمودند وچندی بمعصوریت روز بسر بردندتا که این خبر سمر گشته بمردم » «اطراف شهر رسیده همگنا ن راه ستیز بر گر فتند و بیست هزار تن ازمر دم کو هستان » «ولپو گرد وغیره بدو وجه اول فراهم گردیده برجبل شیر دروازه که مشرف بخانه های » «قز لباشیه است صعود نمودند و کاررابدیشان صعب ودشوار کردند و اعلیحضرت شاه محمود » «هرچند پای سعی در اطفای آن نائره فشرده آب جبین تدبیر ریخت سودی نبخشو د تا که» (۱) تاریخ نویسان کابل ظهور آن واقعه را سال ۱۲۱۹ هـ ق نوشته اند ونگارنده باسناد مهر اعلیحضرت شاه شجاع الملک و یکورق فرمان او که بنام خاندان ما در ماه اول سلطنت اول خویش اصدار بخشیده است . سال جلوس او ۱۲۱۸ هـ ق است و ۱۲۱۸ مبد اراعتیاز است یعنی سال ۱۲۱۹ هـ ق ضمن خبرمتن صحت ندارد.