Page 222

وتها نه دار وغیره وجود نداشته وچون حفظ امنیت را ها و بندرگاه ها ازحيث مراودات لشکری وقوافل سلطنتی و اموال تجارتی و مسافرتهای خانواری کاری بود نهایت لازم و لی اساسی که برای بجا آوردن امنیت شوارع قرار داده شده بود خیلی معقول زیرا در هر حصه خوانینی که مساکن ایشان در اطراف قریب راه واقع بود هر شخص مواجب مقرره و معینی داشت که سالانه معاش اخذ نموده توسط اقوام خودها حصه طول راه را که قریب ومعين او بود بالمقابل معاش سالانه حفظ مینمود واگر در اموال حکومتی وتجارتی خساره واقع میشد طبعاً خوانین اقوام مسئول آن بود . برای اثبات این مدعا یکی از قضایای مشهور عهد شاه شجاع همین بود که محمد عثمان خان نظام الدوله بن رحمت الله خان سد و زائی به صوا بدید میکما تن انگلیس معاش خوانین محافظ شوارع را بغرض مخالفت قوم عليه شاه شجاع قطع نمود و در نتیجه خوانین راه فتنه و فساد بر گرفته به سرقت و تاراج اموال تاجران و رهگذران همی کوشیدند تا در نتیجه روزی در تنگی خورد کابل واقع راه جلال آباد بمقابل افواج انگلیس برخراسته محاربه شدیدی رخ داد [۱] که باعث این انقلاب همان قطع معاش خوانین محافظ را ها بود که دران آوان بمقابل معاش سالانه از طرف حکومت این عهده حفظ امنیت را بر ذمت خود داشتند و اخیراً در اثر تحريك محمد عثما ن خان نظام الدوله که سلب اقتدار شاه شجاع را مدنظر داشت باین نظریه معاش محافظین راه را قطع نمود و میدانست که در اثر قطع معاش آنها آتش فتنه و فساد از همین جا افروخته و بیشتر باعث هیجان و اضطراب ملت میگردد [۲] [۱] صفحه ۱۶۲ سراج التواريخ [۲] از تفصیل بیشتر این حکایت نظر به عدم لزوم موقع منصرف شديم : «١٦٧»