Page 223

فتوحات اسلامی (۲۱۴) ذکر فتح سمرقند به آمد بر وایتی دیگر گفته اند که قتیبه آتش خانها و بت خانه ها را نیز شرط کرده بود که زیور آنرا نگیرد چون داخل شد زیور ها را گرفت بت های آمد که مانند قصر بزرگ بود آنچه زیور داشت گرفته امر بسوختن آن او غوز کند دونی مده گفت شکر تو را بر خود واجب میدانیم میگویم باین بت ها تعرض مکن که بغضبی بت ها سوزنده خود را هلاک میکند قتیبه گفت من این بت ها را بدست خود می سوزانم پس آتش خواسته نکرگویان بت ها را سوزانید پنجاه هزار مثقال میخ طلا از بتها موجود شد از صغد دخترک از نسل یزدجرد با نقند نزد حجاج فرستادند حجاج خدمت خلیفه ولید ارسال داشت و زید بن الولید از ان جاریه متولد شد چون قتیبه خبر فتح را بسوی حجاج فرستاد بر سمرقند ایاس بن عبدالله را خلیفه نمود خود بمرو عودت کرد بعد از ان اہل خوارزم ایاس را ضعیف شمرده بر وی جمعیت نموده اراده قتل آن را داشتند چون خبر به قتیبه رسید جماعت ها را بسرکردگی مغیرة بن عبدالله بطرف خوارزم متوجه نموده ایاس را عزل نمود برادر خود عبدالرحمن بن مسلم را والی مقرر کرد چون مغیره بر سمرقند قدوم آورد کسان از بریان پسرانیکه بذر پای شانرا شکسته بود بطرف شهرهای ترک گریخت مغیره اندوخت حریم کردانیم خوارزم را نالاکی دید بانی ها را بر جزیه صلح نمود. ذکر غزوۀ قتیبه شهر شاش و فرغانه را در سنه نود و چهار قتیبه نهر را قطع کرده از اہل بخارا و کش صغد و خوارزم بیست هزار جنگی خواست همراه ایشان بطرف شاش متوجه شد بعد ازان لشکریان را طرف شاش روان کرد خود بطرف فرغانه روی اورده به خجند امد اہل خجند مجتمع گردیده بادی خانه که در خجند بامداد درامد هر تو مظفر طرف مسلمان بود بعد قتیبه به کاشان که پایتخت فرغانه بود لشکر پاید بطرف شاش فرستاده بود بعد از انکه شاش را فتح کرده و کفران را سوخته بودند رسید بعد قتیبه بطرف مرو باز گشت در همین سنه عباس بن الولید زمین روم را غزا نموده فتح کرد. در همین سال ولید بن هشام محیطی برنج الطهام و ولید بن ابی کبشه زمین سوریه را فتح کردند. ذکر غزوۀ شاش حجاج در سنه نود و پنج لشکر ظفر اثر را از عراق به جانب قتیبه فرستاد قتیبه معیت شان ولایت شاش را غزا کرد در شاش تا به کشماتان بود که خبر موت حجاج در ماه شوال با و رسیده او را غمگین ساخت بجانب مرو مراجعت کرده مردمان متفرق شدند درین حین مکتوب ولید خلیفه رسید مضمون انکه امیرالمومنین کوششها و مجاهده ترا با دشمنان دین دیده و شناخته رتبه ترا بلند گردانیده انچه لایق و مقصود تو باشد رفتار میکند مطمئن بوده غزوات خود را تمام کن منتظر ثواب پروردگار باش احوالات خود را ترک نکرده بیوقام مرسلات جاری دار من ناظر احوال توام بهر سرحد یکه باشی با اسلام. در همین سنه عباس بن الولید بطرف روم غزا کرد