Page 221

( ۲۱۲ ) فتوحات اسلامی ذکر فتح سمرقند سمرقند شهر مشهور که حال به تصرف روسهاست ۱۲ ساخت برادر خود خوارزم شاه و مخالفین او را تسلیم خوارزم شاه کردند خوارزم شاه آنهارا کشته اموال شان را به قتیبه داد ذکر فتح سمرقند چون قتیبه صلح خوارزم شاه را گرفت محبشر بن مزاحم اسلمی بر پا خواست گفت ای قتیبه گواراً صغد را داری امروز وقت انست زیرا که ایشان از آمدن عامل مطمئن من اند و ایشان ده روز مسافت است قتیبه گفت درین سخن کسی ترا اشاره کرده گفت نه گفت کسی از توشنید گفت نه قسم بخدا اگر کسی باین سخن حکم کرد و دانستم که از تو شنیده ترا گردن میزنم برو ارام باش چون فردا شد برادر خود عبدالرحمن را امر کرد که با سواران و تیراندازان و گران باربها طرف مرو بروند امر نمودند چون شب شد قتیبه مکتوب مخفیاً بدست قاصد به برادر خود فرستاد که چون صبح کردی گران باری را بطرف مرو فرست و خود با سواران و پهلوانان بطرف صغد متوجه شو این خبر را پوشیده دار من هم در عقب شمایم والسلام چون قاصد رسید مکتوب را عبدالرحمن مطالعه کرده فردای آن حسب الفرموده قتیبه عمل نمود بعد از ان قتیبه در میان لشکریان خود خطبه خوانده گفت اما بعد بر شماد که طایفه صغد پا از کلم خود کشیده اند عهدی که بین ما و ایشان بود شکستند و کردند آنچه به شما رسیده امید میکنم که خوارزم و صغد مانند قریفیه و نضیر که در عهد نبوتی غنیمت مسلمانان گردید همچنان شود بعد از ان حرکت کرده به صغد آمد بعد از برادر خود به سه روز یا چهار روز صغدیان در سمرقند کیاه محاصره نمود آن ها به ملک شاش و اخشاد خاقان و پادشاه فرغانه طلب لشکر و امداد نمودند بایشان چنان نوشتند که اگر عرب بر ما ظفر یافتند بر شما هم مانند ما معامله میکنند بیخود فکر نمائید هر قدر قوت که دارید درین حادثه مصروف سازید آنان فکر نموده گفتند که ما خوردان خود را بمقابله شان نمیفرستیم زیرا که مانند ما در محاربه جدی نیستند طاقت مقاومت ندارند در تدبیر این لوگ پهلوانان و حاکمان را انتخاب نموده پسر خاقان را بر ایشان والی نموده بمقابله لشکر قتیبه فرستادند و امر نمودند که آن ها به حصائری سمرقند مشغولند بر آنها شبیخون زنید آن ها روان شدند چون خبر به قتیبه رسید از لشکر خود ششصد سوار دلاور را انتخاب کرده همراه برادر خود صالح بن مسلم بطرف دشمن فرستاد ان ها حرکت کرده بر دو فرسخی لشکر دشمن بر راه شان فرود آمدند صالح آنجا را دو فرقه ساخته بر دو طرف راه کمین نمودند چون نیمه از شب گذشت دشمنان رسیدند صالح را دیده بوی اویختند چون مقابله شروع شد کمین کنندگان از دو طرف جهیدند ازین ها قومی در جنگ شدیدتر دیده نشده بود بعضی از نفریان صالح گفتند در رکاب