Page 674

حیفه ۳ سال دوم شماره ۱۸ وسط باغ با صفای میرزا عبد الاحمد خان که نایب و معاون مستوفی الممالك و خان غزنین می باشد موضوع شده بود. قلعه بسیار جسیم و مکمل متصل باغ مذکور که نیز عمارت کردۀ خان مومى اليه می باشد برای اقامت شهزادگان و همرکابان معیت پادشاهی تخصیص یافته بود . خانها وملكان ومعتبرين وصاحب منصبان ولایت غزنین بواسطة ايتيك آقاسي ملكي وخان مومى اليه بحضور معدلت موفور اعلیحضرت پادشاهی شرف بار حضور یافته و مظهر تلطیفات جهاندرجات همایونی گردیده مرخص شدند . بعد از صرف طعام و یکچندی استراحت و آرام برای رفتن بزیارات مبارکه اولیای عظام که در اطراف غزنین برگ فرجام دفين خاك عطر ناك میباشند اراده و فرمان شاهانه در صدور یافته عرابه های موثر حاضر گردید . ( در بیان مزارات پرفیوضات اولیاء الله غزنین ) همه غزنین از مزارات اولیاء الله عالی مقام مانند يك كنج شایکانیست که ما درینجا تنها از بعضی مزاراتیکه خود بزیارت آن در خیار از یمن توجهات اعلیحضرت پادشاه معظم محبوب القلوب خودمان مشرف شده ایم بحث و بیان مینمائیم . و تعریفات آنها را نیز از روی ( روضة الألواح ) نام کتابی که به اراده و فرمان ذات اعلیحضرت پادشاه مقدس ما از طرف ( شیخ محمد رضای هروی ) تألیف و تحریر یافته است، وحقیقتاً يك آئينه جهان ورهنمای حقیقت ابنای غزنین شمرده می شود بر وجه اختصار نقل مینمائیم : مزار حضرت حکیم سنائی: – اول بزیارت مزار فیوضات آثار غواص بحر معرفت ، وحدقة باصرة حکمت حضرت حکیم سنائی شرفیابی حاصل کردید که بقعه مبارکه حضرت حکیم بقدر ربع كروه بطرف غرب جنوبی شهر غزنین واقع است . اصل نام شریف شانرا در کتاب روضة الألواح مذکور مجدود الدین بن آدم غزنوی ، و در قاموس الاعلام نام لغات جغرافیه وتاریخیه حکیم ابو المجد بن آدم غزنوی نوشته اند که ملقب به سنائی بوده اند . تاریخ وفات شانرا در قاموس الاعلام ٥٧٦ هجری قید کرده، ولی از قراریکه در روضة الألواح از روی لوحۀ سنگ مزار مبارک ضبط گردیده است از قرار ذیل است: (هذا قبر الفقير الى رحمة الله مجدود الدين السناني غفر الله له ) بعد ازین عبارت اية الكرسي شريف، و در سنگ دیگر که در تحت این لوح است عبارت ذیل نوشته شده است : « كان وفات الشيخ العالم الفاضل شمس العارفين قطب المحققين طوطی شکرستان فصاحت بلبل بوستان بلاغت مظهر أسرار معانى بكريه مطلع أنوار الفاظ فكريه يعنى مجدود الدين سنائى خمس وعشرون وخمس مائة سنه ٥٢٥ هجرى » حضرت حکیم سنائی قدس سره در ابتدا به شعر سرائی مشغول بود ، و از مداحان سلطان ابراهیم بن سلطان مسعود الى ناصر (۱) و بروایت دیگر بهرام شاه غزنوی بود . و بنابر بعضی سخنان حکمت امیز عبرت انگیزیکه از حضرت خواجه لایخوار يك مجذوب الهی شنیدند از دنیا دست کشیده دیوان اشعار خودشانرا سوختند . و بعد از آن تنها در تصوف و توحید شعر سروده اند . و او را کتابیست که حديقة الحقيقه نام دارد . و در نزد عرفا، گلستان حقیقت و بوستان طریقت شمرده می شود . در قاموس الاعلام مذکور است که غیر از حدیقه بعنوان رموز الانبيا وكنوز الأوليا يك كتاب منظوم دیگری نیز دارند . بعد از ادای حج بحضرت یوسف همدانی که از عرفای نامدار مشایخ است انتساب رسانیده اند . حضرت مولانا جلال الدین رومی قدس سره در مثنوی شریف درباره حکیم به این بیت ایما فرموده اند : ترك جوشی کرده ام من نیم خام از حکیم غزنوی بشنو تمام و نیز حضرت مولانا در دیوان اشعار خودشان به این بیت از حضرت حکیم بحث رانده است : عطار روح بود سنائی دو چشم او ما از پی سنائی و عطار آمدیم والحاصل يك زیارت پر خضوع و خشوعی در مزار حضرت حکیم سنائی قدس سره بجای آورده عودت نمودیم ، این را نیز عرض کنم که مسقط رأس و محل ولادت این محرر بعجز مقر غزنين ، و در غزنین بجوار مزار فیوض آثار همین زیارت حکیم قدسیت قرین می باشد در سنه ۱۲۸۱ که والد بزرگوارم حضرت طرزی مرحوم با اعلیحضرت امیر شیرعلیخان مرحوم به محاربه جناب سردار محمد امین خان مرحوم در قندهار رفته بودند و عایله خود شانرا از کابل طلب نموده بودند در اثنای سفر مذکور در همین مقام ولادت عاجزانه ام بوقوع آمده است . و اینهم از مراحم پرمکارم ذات اعلیحضرت پادشاه دل اگاه مقدس ماست که هم بسیاحت و هم بزیارت و هم بدیدن محل ولادت خویش به مرکب شاهانه شان نایل و سزاوار گردیدم . مزار حضرت سید احمد مکی : – این زیارت شریف در میان یک دهی و در بین خانه ها بسمت شرق جنوبی غزنین واقع بود چون در بقعه شریفه شان يك سنگی که اسم و شهرت شانرا نشان بدهد موجود نبود احوال شان مجهول است مزار حضرت بهلول صاحب : – مزار این بزرگوار بطرف شمالی شهر غزنین در دامن کوه واقعست ، اگرچه احوال (۱) آل ناصر کل اولاده سبکتگین را میگویند چرا که آب سبکتگین ناصر الدین بود لهذا آل ناصر گفته میشود .