Page image — the source of record
Machine transcription
صحیفه ۱۲ سال دوم شماره ۱۲
ادیب فاضل خردمند جناب ( محمود طرزی ) صاحب انتشار پذیر، عالم مطبوعات کردید و اهالی ما را از صحرای بخیری در شهراه مدنیت با خبری انداخت که از ملاحظات آن کو یا در تمام ممالک عالم سیر کرده پرده های نابینائی چشم ما را دور ساخت تمام اطراف واکناف عالم را بنظر ما در آورد که هیچ حایلی و مانی در خود نمی بینیم و از منافعیکه بمطالعات آن ما را دست میدهد یکی حقوق شناسی پادشاء معظم عادل معارف پرور محبوب القلوب ماست که از فیض قلم آن ادیب خوش تقریر به این دانستن حقیقی رسیدیم . الحق که این نعمت عظمی و موهبت کبری موجب هزاران شکر و شناست .
ذات اشرف همایونی شان چنان حکمت بالغه به این عرفان پروری شاهانه بکار بردند که همه اهالی را يحب وطن پروری واخوت المومنين بك وجود ويك تن و يك جان و جسم گفته میتوانیم واگر بنظر تدقيق تكريم يك روح مجسم الحب اهالی با یکدیگرشان طعم شیر و شکر را پیدا کرده هر روز در افزونی است .
این است که بر همه اهالی ممالک خاك پاك افغانستان واجب و لازم است که شکران این نعمت را بجا آرند اتفاقی که از احسن اخلاقات حسنه است برای اهالی بتوجه ذات شاهانه شان فایض گردیده و تفاق که مذموم ترین خصلتهای ذمیمه است ، از اهالی ما دور کردانیده از درگاه خداوند جل و علی دوام عمر و بقای سلطنت اعلیحضرت پادشاه عاشق بسیار مهربان خود ما را ازدیاد ترقی دولت قويشوكت ملت نجيه افغانرا نیاز میکنم و از جمله اهالی ملت همین دعا را استدعا داریم آمین ثم آمین .
(یکی از خوانندگان سراج الاخبار افغانیه )
م . ج
( عالم عسكرى )
( مانوره ) های بزرگ عسکری و فواید آن
( مانوره ) يك لفظ بيكانهٔ زبان فارسیست در زبان فرانسیسی این کلمه بر کارها و حرکتهایی اطلاق میشود که به پیش بردن ، و پس کشیدن و به اینسو و آنسو راندن يك چيزی متعلق باشد مثلا قطار ریل را كه از يك خط بر دیگر خط میبرند و می آرند تا بر خط اصلی برا بر سازند ( مانوره ) میگویند. یا عرابهٔ موتر را که میخواهند پس دور بدهند، و يا بريك سرك مطلوب خود برابر سازند گاه به پیش و گاه بعقب میبرند و می آرند آنرانیز ( مانوره ) میگویند . ولی عموماً برای قواعد بزرگی عسکری ، و جنگهای مصنوعی عسکری کلمهٔ ( مانوره ) استعمال میشود که ما از فواید و لازم بودن آن برای عالم عسکری در نجا یک قدری بیان میکنیم : این يك معلوم است که هر صنعت دو طرف دارد. یکی جهت علمی دیگری جهت عملی - جهت علمی آن که نظریات هم میگویند برای جهت عملی آن صنعت قواعد و معلومات لازمه را حاضر و تدارك میکنند. اینهم معلوم است که در دنیا هیچ چیزی بی علم میسر نمیشود، و نيز هيچ يك علمی نیست که بی عمل از ان فایده میسر شود . علم عسکری ، درین عصر حاضر در ذیل صنعتهای بسیار نازک يك موقع بسیار بلندی دارد. زیرا محافظة حيات وموجوديت دولتها و ملتها - حتى محافظ، صلح و آسایش - بوجود فنون عسكريه موقوفست . نوع بشر در وقت حاضر جنگهای روی زمینی را کافی ندیده بجنگهای زیر بحر، و روی هوا نیز آغاز کرده اند . گله هایی که قیمت هر يك ازان صدها پوند میباشد و بيك گله صدها آدم را تلف میسازد ایجاد میکنند . عالم عسکری در ین وقت بینه ماشین بسیار بزرگی میماند که بهزارها آلات و ادوات نازك وكانتی درین ماشین موجود است . این ماشین جاندار را خوب صورت استعمال و چالان کردن ، و از همه آلات كوچك و بزرگ آن بخوبی فایده بر داشتن به علم و تجربه و واقعیت نامه احتیاج می افتد . و به این سبب کار و وظیفهٔ افسران که ماشین کاران این ماشین جاندار شمرده میشوند بسیار نازک است . اگرچه قسم نظری یعنی علمیٔ عسکری در اول امر خوب خوانده و تحصیل میشود اما قسم عملیٔ این علم که عبارت از تطبیق دادن علم بعمل باشد هر وقت و هر زمان میسر نمیشود ، زیرا موضوع علم عسکری و جای تطبیق دادن آن جنگ و محاربه است که آن گاه گاهی بصورت نادر بوقوع می آید، و به این سبب قسم عملی و تطبيقات علم عسکری که بسیار ضروری و تطاول این علم شمرده میشود بسیار ناقص میماند بنابرین دولتها در ین باب يك چارهٔ دیگری اندیشیده اند که آنهم ( مانوره ) های بزرگ عسکری میباشد که در هر سال دوبار بمدارج و فداکاریهای بسیاری در اول بهار و تیر ماه آنرا اجرا میکنند. این مانوره ها اساساً بر نقشه ها و پلانهائی که برای جنگ و محار به کشیده شده میباشد ترتیب و تنظیم میشود . و هر حکومت نظریهٔ تعداد عسكر خود يك لك با كمتر يا بيشتر اردوی خود را برای مانوره حاضر میکنند و آنرا بر دو قسم تفریق و جدا میسازند . و نظریهٔ پلانی که کشیده شده میباشد یک طرف را دشمن فرض کرده به آنصورت محرکات آغاز میشود . طرف مقابل نیز حرکاتی را که مقابل همچنين دشمن لازم باشد اجرا میکنند. پلهای ساخته گی بر شهرها می بندند از گذرهای شهرها میگذرند استحکامهای خاکی ، و خندفهای شکاری می کنند. و الحاصل چیزیکه در محار به لازم باشد همه آنرا اجرا میکنند. و صنوف ثلاثه - یعنی پیاده ، و سواری ، و طوبچی بجا آوردن وظیفه های خودشان را می آموزند . حتی هئیت طبیه عسکری نیز بصورت ساخته گی مجروحین را میباشند ، و بر میدارند قسم اعظم فایده های این مانوره ها به افسران بزرك على الخصوص
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.