Page image — the source of record
Machine transcription
صفحه ۱۰ شماره ۱
امير عبد الرحمن خان مرحوم در وقتى كه ميخواست ثمره هاى اين مساعى خود را بردارد وفات يافت و وارث بزرگ شان حضرت (امير حبيب الله خان) چون بعد از وفات آن امير عالى بخيال بر تخت سلطنت جلوس نمود به اثر پدر مرحوم خودشان اقتدا و اقتفا كرده مملكت خودشان را احيا نمودند. امروزه روز در افغانستان كارخانه هاى طوب، و تفتك، و كارطوس و مالزمه حربيه موجود است، عسكر افغانستان كاملا منتظم و مجهز، و با اونيفورمهاى مايس ميباشند: در حالتيكه پيش از بيست سال يكو جاده شوسه يعنى سرك در افغانستان نبود امروزه روز شوسه ها مانند شبكه خانه جولا هر هر طرف را فرا گرفته است. ملت افغان كه در اول بايغما گرى، و چياولى مشغول بودند امروزه روز زراع تاجر، كاسب شده اند. در افغانستان حرف و صنايع خيلى ترقى كرده است. مكاتب ابتدائيه بسيار است. در كابل سر از نو يكچند مكتب اعدادى و يك دارالفنون تأسيس شده است. افغانها در حاليكه از يك اروپائى نفرت ميكردند امروز در رحله تدريس معلمهاى اوروپاى جان مى اندازند. اعلحضرت امير به اينهم اكتفا نورزيده براى ترجمه كردن علوم و فنون جديده اوروپا را بزبان فارسى كه زبان رسمى افغانستان است در كلكته يك دار الترجمه احداث كرده و نگرانى آنرا نيز به وكيل سياسى افغانستان مقيم كلكته حواله و توديع فرموده اند. بعد ازا نكه آثار مترجمه طبع ميشود بكابل فرستاده شده در موقع استفاده وضع ميگردد. اعلحضرت امير به اينصورت بملك و ملت خود در يك مقياس واسعى خدمت كرده و نام خود را ابدياً احيا و ابقا نموده اند. براى امور زراعيه افغانستان ماشينهاى نويسيستم زراعت طلب كرده ر اهالى بقيمت مناسب در فروختن است، و بدل قيمت آن از زراع قسط بقسط گرفته ميشود در كابل چون كارخانه هاى الختر يك پشمينه بافى، و سان باقى، و كاغذ، و آلات جارحه را ديدم حيران شدم و خود را عادتاً در اسويچره) يعنى سويزر لند گمان كردم. بعد از ده سال افغانستان در عمران و مدنيت هندستان را عقب خواهد گذاشت. اعلحضرت امير علماء و فضلاء و ادباء و ارباب تجارت و صنعت را دوست ميدارند و با اينها ديد و بازديد كرده، تشويق و تقدير ميكند تنها شهر كابل را نه، بلكه همه ايالتهاى را كه تابع و خرجگذار حكومت افغا نستانست نيز گردش كردم، و از نظر گذرانيدم. در هر جا هر چيز نو است، روز بروز بفضل و معرفت اهالى تنوير فكر ميكنند. از حرفت و صنايع استفاده ميكنند. شهر غزنين) با اين فعاليت عمران وقت نخستين خود را خواهد يافت بلى، احتماله دارد كه باز بدرجه كمالى كه لايق مدح و ستايش شاعر شهير ايرانى يعنى (فردوسى) گردد و اصل خواهد شد. فردوسى اين مملكت را بهشت تشبيه داده بود، تحقيقت كه اينجا مانند يك بهشتى ست والحاصل.
— آتش عصیان از ناو ودها در البانیا هنوز سراسر خاموش نشده ولی نسبت به اول سکون حاصل شده است .
— افسران عسکری بلغارستان با شعبه های مختلفه بلغار اتفاق کرده مجلسها و بیاننامه ها در باب محاربه با عثمانی و احتلال ماکدونیا برپا و نشر نمودند و اوراق حوادث بسی چیز ها در آنباب نوشتند . ولی از خبر های اخیر معلوم میشود که حکومت بلغار بحکومت عثمانی رسما تبلیغ کرده که هیچگاه بدشمنی و مخاصمه در مقابل عثمانی ایستاده گی نخواهد کرد برغم شعبه های بلغاری .
•-----•
زلزله
— زلزله شدیده که در نواحی استانبول بوقوع آمده خیلی دهشتناك يك زلزله بوده است . زلزله در بحر مرمره و آبنای چناق قلعه یعنی در دنیل ظهور نموده آبهای بحر مانند يك طوفان عظیمی حرکت آمده کشتیهای جنگی دولت عثمانیه را که در انجا لنگر انداز بوده اند بگمان ويشبه كفیدن طور پيدا يعنى نقب در پائى انداخته شده است دو قریه کاملا در زیر آب بحر غرق شده است و دوسه قریه بسبب افتادن لامپها از شدت زلزله آتش گرفته با خاک یکسان شده است . بقدر (۱۵۰۰۰) هزار نفوس بیخانمان مانده قریب بدو هزار آدم تلف شده و بهزار ها مجروح گردیده .
از اخبار تایمس ترقى وتعالى افغانستان
داكتر (والترسايز) يكى از اعضاى جمعيت آسياست كه در لندن تشكيل يافته است اخيرآ (افغانستان) با سياحتى اجرا كرده و پارسال در باب سياحت خود در جمعيت مذكوره يك قونفرانسى داده در ان قونفرانس چنين گفته است:
ه افغا نستان را هر كس يك مملكت عادتى شرق ميداند و آن مملكت را در زير اداره يكى از امرای شرق ميشناسد پيش از انكه به افغانستان سياحت كنم من هم آنچنان ميدانستم و بهمان فكر بودم، اما وقتيكه به افغانستان رفته احوال آنجا را برأى العين مشاهده كردم چنان مناسب ديدم كه براى تصحيح و توسيع كردن حسيات و معلومات هموطنان خود را در باب افغانستان اين قونفرانس را ترتيب و اعظ پیام :
ای هموطنان افغانستان همان افغانستان قدیم نیست . شمارا تامین میکنم که سر اسر تبدیل یافته است. اگر آنجاها را بچشمهای خودتان بینید هیچ باور نخواهید کرد که این یک مملکت شرق باشد .
در افغانستان هر چیزی موجود است . امیر سابق مرحوم عبد الرحمن خان چاره های فایده برداشتن را از مدنیت حقیقیه اوروبا اندیشیده و نهادهای ترقی و تعالی افغانستانرا وضع کرده بود. مشارالیه درينباب به آخر درجه جهد و غیرت کرده است، درین خصوص شب و روز کوشیده است. خواب و راحت، و صحت و عافیت خود را برای حصول این مقصد فدا کرده است.
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.