Page image — the source of record
Machine transcription
صحيفهٔ ٨ سال پنجم شمارهٔ ١٩
آيا تركان تنها صلح خواهند نمود؟
رأى يك نامه نگار از اخبار (شرق)
درين نزديكى زمان خبر ارادهٔ صلح كردن تركان تنها در جرائد انگليسى شيوع يافته - و موضوع مقالات طويله گرديده - سبب تحير عقول در ممالك شرقيه شده است - براى رفع كردن تردد از خواطر مسلمين توضيح مسئله با دلايل قاطعه لازم آمد -
نخستين چيزى كه دانستنش ضرورى است اين است كه اين خبر اصل و حقيقتى ندارد - اشاعتش مبنى است بر غرض سياسى -
العمارة البته عظمت و شوكت عسكرى تركان را در عالم متمدن مبرهن و مبرز ساخته است - و دولت مغلوبهٔ انگليس را در بلاد شرق چشم زخمى سخت رسانيده - براى كسر شان تركان و اصلاح حال پريشان دولت خود شان - ارباب مطبوعات انگليسى چنين اراجيف را ايجاد مينمايند - تا پريشانى حالت تركان را وانموده دل مسلمانان را بشكنند. دومين علت غائية اين جنگ عالمگير را دانستن و سبب شمول تركان درين جنگ را بغور تفكر نمودن هم واجب است - تا استحالهٔ مسئلهٔ صلح نمودن تركان تنها واضح گردد -
برواقفين رموز سياست دول معظمهٔ يورپ مخفى نيست كه در قرن نوزده هم عيسوى ادعاى روس بگرفتن بلدهٔ طيبهٔ قسطنطنيه و قبضه بر آبناى باسفورس و دار دانيل و تسلط بر ولايت اناطوليا و همچنين ادعاى فرانس بر ملك شام و فلسطين و ادعاى انگليس بر خطهٔ عراق و جزيرة العرب از جملهٔ اسرار مكشوفهٔ عالم متمدن بود با وجود تباهى حالت دولت عثمانيه اين آرزوهاى حريفان زور آور و حيله ساز از قوه بعمل نيامد زيرا كه دولت المان و اطريش هر دو باين قسمت ظالمانه راضى نبودند - (١) افزودن روس كاستن ايشان بودى - (٢) قسمت ممالك عثمانيه در ميان هر سه دول متحده موازنهٔ قواى يورپ را برهم ميزدى -
قدرى قبل از آغاز اين جنگ جهانسوز، در بهار سنه ١٩١٤ ع يك روسى مورخ - پروفیسر ميتروفانوف نام در جريدهٔ برچوستيه وچير موج بك مقالهٔ ظاهره چاپ كرده بذكاوت و دانشمندى ملت المان التجا كرده بود كه چرا مسئلهٔ تصادم منافع اصليهٔ روسيه و المانيه را بطور معقولانه حل نكنند - يعنى چرا دولت آلمان سنگ راه مطلوب مهم روس كه عبارت از تسخير قسطنطنيه و قبضه بر ابناى باسفورس و دار دانيل است ميباشد ! در مطبوعات المانيه بر مضمون مقاله مباحث طويله پر از مخالفت و تهديد جنگ بوقوع پيوسته بود خصوصاً از جهت كشته شدن وليعهد دولت آستريا هنگرى در مقام سراجيو كه هنگام هيجان مباحث بر مسئلهٔ مذكوره بوجود آمده بود سياسيان المانى كه بر مسائل ما بين الدول سند بودند حقيقت جنگ حاضره پيش از وقوع آن بچند ماه براى دول متمدنه خبر داده بودند و گفته بودند كه حسب خواهش روس قسطنطنيه و آبناى باسفورس و دار دانيل را بدست روس گذاشتن ممكن نيست -
درين هفته (اخير ماه مارچ ١٩١٦ ع) دوما (مجلس ملى) روسيه بر مسئلهٔ قسطنطنيه و آبناى باسفورس و دار دانيل بحث كرد - اگر چه تفصيلات مباحثه خيلى پسند خاطر ما بودى - وليكن از خواى كلام كه مختصر أبذريعهٔ سيم تيلگراف بما رسيده و ظاهر است كه مقصود اصلى ازين
جنگ حاضره كه در دل مردم روس راسخ شده و قابل تغيير و تبدل نيست اين است كه آبناى باسفورس و دار دانيل براى استعمال دولت روسى چه وقت صلح و چه هنگام جنگ دائماً گشاده باشد - و ازينجا است كه ملت و عساكر روس حصول اين مرام را يكى از مقاصد ذاتيهٔ اين جنگ ميپندارند و درين باب هيچ دلايل مخالف را شنيدن نمى توانند - همه متحدين روسى امپراتور كليه مثلاً مظفريت قطعى يا شكستن طول امل جرمنى در ممالك عالم يا پاره پاره كردن قوت عسكرى جرمنى را در هنگام ذكر كردن شرائط صلح بعرض بيان آورده اند - اما تصور روسى اين خيالات مهمه را بصور شخصيهٔ معينه بمسلكه حضور ذهنى آورده است يعنى مظفريت قطعى با شكستن طول امل جرمنى در ممالك عالم يا پاره پاره كردن قوت عسكرى جرمنى همان وقت از حيز تعقل بدرجهٔ تحقق در آيد كه روسيان داراى آبناى باسفورس و دار دانيل و قسطنطنيه پس از جنگ باشند.
ازين فقرهٔ مذكوره بالا كه از رسالهٔ نيرايست لندن مطبوعهٔ يكم اپريل كنت ماخوذ است هويدا است كه سبب اصلى اين جنگ جهان گير هوس روس و شريكانش بتسخير و تقسيم ممالك عثمانيه بوده است. پس شركت دروك عليه عثمانيه درين جنگ از داعيهٔ حفظ ذات بوده است - و هيچ امكان ندارد كه دولت عثمانيه با دشمنانيكه مقصود اصلى ايشان ازين جنگ چيزى نيست بجز محو كردن هويت استقلاليهٔ دولت عثمانيه تنها و بدون مشورت دول المان و اطريش كه شريكان در رنج و راحت و مرگ و زيست هستند صلح نمايد - غريب ترين چيزى اين است كه كسانيكه تركان داراى صلح كردن تنها ميدهند - بعض از ايشان اميد وار هستند كه قسطنطنيه و باسفورس و دار دانيل همه به تصرف روس در آيد و بعضى ديگر ميگويند كه حكومت قسطنطنيه و هر دو ابناى بدست و كليدى دول معظمه سپرده شود - و برخى چنان گمان مى كنند.
كه اگر هر دو آبناى براى سفائن حربيه و تجاريهٔ روس چه در وقت صلح و چه در وقت جنگ گشاده شود روس راضى خواهد شد - البته روس آن خطهٔ ملك عثمانى را كه ممكن الرؤيه است آزاد خواهد نمود. اين سه شق كه مذكور شد بشرف دولت عثمانيه كه عساكر مظفر و منصورش چه در معارك كلى بولى و چه در مصاف عراق عرب جوهر جوانمردى فوق العاده را ظاهر نموده اند مناسبت ندارد - و هيچ يك را ازين شقوق ثلاثه قبوله نخواهد كرد - خصوصاً درين ايام كه عساكر روس مولد قديم تركان را كه در قفقازيه است پايمال تطاول و تعدى نموده اند - حسيات عاليهٔ فاتحين قط العماره و قهرمانان بطل محاربات دار دانيل چنين ذلت را هرگز روا نخواهند داشت. و دول المان و اطريش كه با شرف حليفان دولت عليه عثمانى اند و روس را در يوروپ و پروردگان روس را در المان قافيه تنگ كرده اند - بيقين بكمك حليف عزيز خود شان تقدم نموده - دشمنان را پايمال خواهند نمود - پس خيال صلح تنهائى تركان - كه مرادف محو شدن اسلام و نابود شدن خلافت عظمى و باقى نماندن هيچ دولت مستقلهٔ اسلاميه در دنيا است خيالى است خام يا خوابى است بى هنگام - نبايد كه اسلاميان ازين بافى خام خيالان رنجه خاطر باشند. و نيز نبايد كه در افترا آن جهل دشمنان در حق جوانمرد تركان هم وغصه نخورند. اين چ داريم اعداى تركان را بصورت اصلى ايشان پيش نمىكنند - تو يوسف نبى را در جاهلانه ديدى او را بشهنشاهى در مصر كجا ديدى !
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.