Page 1538

صفحه (۱) سال پنجم شماره (۱۲) قيمت ساليانه دارالسلطنة كابل نه روپيه كابلى در اطراف داخله مملکت ده روپيه كابلى بديار خارج مملکت شوارات ده روپيه انگليزی هر نمره بيست و پنج پيسه اعلانات از قرار سطرى يك روپيه اعلانى كه درج نشود آماده نميشود) سراج الاخبار افغانستان ۱۳۲۹ مدير و مؤسس محمود طرزى الادارة و المطبعة در ماشينخانه دار السلطنة ( كابل ) همه امورات تحريريه به اداره خاصه بنام مدير فرستاده ميشود تاریخ قمری ١٥ ربيع الثانی ١٣٣٤ تاریخ انگریزی ۱۹ فروری عیسوی ۱۹۱۹ تاریخ شمسی ۲۹ دلو ۱۲۹۵ آنکه ملت را کند مسعود و شاد اتحاد است اتحاد است اتحاد در شمارهٔ گذشته حوادث مراسم دربار معالی بار، و بیانات حکمت آیات ذات قدسیت صفات شهریار علویت آثار مراسم کردار خود ما از آن تلقی لطایف اخبار نموده بودیم. درین شماره خود خواستیم تتمه ما سبق را در شرح و تفسیر آن کلمات مراسم حکمت، و چگونگی سعادت کوشش ورزیم؛ چون قسم اعظم نطق همایونی را اوصاف اتفاق و اتحاد، و زمام فرقه و اختلاف با همی، دولت و ملت، تشکیل داده بود، و توضیح صریح همین بیان مقصد مهم، و جزو متمم دربار فرحت بار بود، از آنرو ما نیز این مقصود را نصب العین ساخته مبحث خود قرار دادیم، و مفاد مضمون عامت مشحون مصرع ذیل را که بنا بر ربط موقع، و مناسبت حال، لسان اعلیحضرت پادشاه مکارم خصال ما در خصوص روابط و مناسبات خصوصی، دولت و ملت، حسب مقال ایراد و تذکار فرمودند مرکز انشاء و مأخذ استدلال تعین نموده بشرح و تفصیل آن پرداختیم، ذات ملکوتی صفات اعلیحضرت همایونی در اثنای سلسلهٔ نطق مبارك شاهانهٔ شان و اتحاد دولت و ملت، و تعلقات هر دو را بدین مصرع تشبیه و تمثیل فرمودند: — [ چون دو نگینند و يك انگشتری ] ؛ حقیقتاً که در نیما این مثل خیلی مناسب و بمحل افتاده است، بلی!! ملت و دولت، هر دو در محیط دائرهٔ طاهرهٔ وطن بمثابهٔ دو نگینی که در حلقهٔ يك انگشتری نصب و تعبیه شده باشند رونق افروز و ظلمت سوزند و بجانبین ثمین ماهیت و حیثیت انگشتری را گرانقدر و سنگین میسازد همچنان وجود و منفعت توده، دولت و ملت، در داخل حدود وطن باعث بفر و تزئین آن زمین فیوضات آئین میشود، و چنانچه قدر و قیمت و زیب و زینت انگشتری به نگین است. در مقابل آن وطن نیز بوجود سعادت آمود، و دولت و ملت، از هر گونه میامن و برکات بانواع کرم و نعم الهی مملو و رنگین است. دولت و ملت، نه تنها باعث زرکی و اهمیت و قدر و قیمت وطن خیال و تخمین میشوند بلکه اگر بنظر تحقیق و دیدهٔ تدقیق دیده شود، ثبات و حیات حقیقی وطن سراسر بوجود، دولت و ملت، موقوف و منحصر است. و در صورتی که وطن مالك این دو جوهر عزیز نباشد هر آینه بر آن اطلاق لفظ «وطن» را نتوان کرد. زیرا مفهوم اصلی و حقیقت معنوی کلمهٔ مقدسهٔ «وطن» عبارت است از يك قطعهٔ وسیعهٔ محدود، و يك تودهٔ شریفه و مشت اندود که بايك جمعیت بزرگ افراد بنی بشر که در تحت نفوذ يك دين و يك آئین، و زیر حکم يك پادشاه و يك قانون حرکت کنند مصون و مسکون باشد. پس هر قطعه که ازین اوصاف عاری و ازین شروط و قیود آزاد و خالی باشد آنرا باسم «وطن» موسوم نتوان ساخت! بناءً علیه میتوان گفت که وجود، دولت و ملت، در جسم و تن وطن بمنزلهٔ روح سایر و دایر گردیده آنرا مالك حیات حقیقی و صاحب حرارت غریزی ساخته توانسته است، و اگر این دو جوهر گرانمایهٔ حیات آور در شخص وطن موجود نباشند آنرا در اصطلاح اطبا بيك جسم بیجان، بلکه با عنوان يك هيكل بی روح و روان تعریف و توصیف باید کرد و باعتبار فن جغرافیا آنرا يك دشت بی پناه، و يك صحرای بی گیاه، و يك وادی بی میاه تسمیه و تعبیر میباید نمود، و چون، دولت و ملت، ماء وطن، و رفیق لازم و توأمی هستند از اینرو اگر این هر دو جوهر عزیز را که مادهٔ حیات و بقای وطن میباشند نیز از یکدیگر تفریق و تمیز دهیم هیچگاه کاری زاید و خالی از فواید نکرده خواهیم بود؛ چنانچه «ملت» مراد از آن هیئت عظیم مجتمع افراد بشریه است که در يك موقع محدود و محل مخصوص که عبارت از وطن است اخذ مقام و غرس اندام نموده باشد، و همان سرزمین عطوفت آگین سعادت مکین مولد و مسکن، و مأمن و مدفن آبائی او بوده، مادهٔ تولید و تخلیق وی که عبارت از گوشت و پوست و نکوئی باشد از طرف آب و هوا و محصولات و مأکولات مزروعی آن