Page image — the source of record
Machine transcription
١٦٦
تنبیه بعض اوقات مقسوم بر مقسوم علیه بدون باقی تقسیم میشود
مثلا اگر در مثال فوق مقسوم ٦لا٤ + ٣٦لا٣ + ٦لا٢ + ٨٦ باشد حاصل تفریق
دوم ٣٦لا٣ + ٦لا٢ + ٨٦ میشود وحاصل تفریق اخير ٦لا٢ + ٥ وچون ٦لا٢ +٥
بر ٣لا٢ + ٦لا + ٩ کامل تقسیم نمیشود لہذا در تقسیم درینصورت باقی میماند
وبقرار قواعد علم حساب قرار ذیل نوشته میشود یعنی
١٦لا٤ + ٣٦لا٣ + ٦لا٢ + ٨٦ = ٤لا٢ - ٦لا + ٩ + ٦لا٢ + ٥ / ٣لا٢ + ٦لا + ٩
و آن حصہ مقسوم را کہ بر مقسوم علیه تقسیم شده نمیتواند باقی میگویند
پس اگر از مقسوم بحرف م و از مقسوم علیه بحرف ع واز خارج قسمت بحرف خ
و از باقی بحرف ب تعبیر شود نتیجه ذیل دائما صحیح خواهد بود۔
م = ع × خ + ب
مثال ٣لا - ٤لا٢ - ٢لا٣ + ٣لا٤ + ٨لا - ١٢ را بر لا٤ - ٤ تقسیم کنید
تنبیه این امر ضروری نیست که مقسوم ومقسوم علیہ محض بلحاظ قوای
متناقصہ یک حصی مشترکہ ترتیب داده شوند بلکہ اینقدر لازم است که یک تربیتی خاص
داشته باشند خواه بلحاظ قوای متناقصه و خواه بلحاظ قوای متزائده یک حصہ مشترکہ
چنانچہ حل این مثال بعد از ترتیب مقسوم و مقسوم علیہ بلحاظ قوای متزائده لا کرده میشود
- ٤ + لا٢) - ١٢ + ٨لا + ٣لا - ٤لا٢ - ٢لا٣ + ٣لا٤ ( ٣ - ٢لا + لا٢
- ١٢ + ٣لا٢
+ ٨لا - ٣لا٢
+ ٨لا - ٣لا٢
+ ٤لا٣ + لا٤
+ ٤لا٣ + لا٤
×
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.