Page 330

٣٢٥ بخواندم. در خصوص نقل و حکایت واقعهٔ وقرعیافته نوشتهٔ مرا موافق و مطابق، ولی از جهت تأثیر ناقص و کم تأثیر یافتند. الحق که اینچنین وقوعات مدهشه را بدرجهٔ که تأثیر تمام آنواقعه را در فکر قارئین کرام چنانچه خودشان دیده باشد حک و تصویر کردن کار هر کس نی، بلکه مخصوص قلم ادیب سخنور «ویقتورهوغو» (١) میباشد. کپتان نمو بطرف دریا نظر دوخته میگریست حزن و الم او خیلی شدید بود. از وقتیکه ما بسفینه داخل شده ایم این دوم رفیقیست که ضایع میکند اما این ضایع بچه گونه مرگ ضایع شده! بمرگی که اولاً تا قطرهٔ آخرین خون او بدوصد و پنجاه عدد شاخ حجامت مدهشهٔ خرطوم اختاپوط چوشیده شود، و بعد از ان پاره پاره از دهن منقار مانند انبورشکل منجوسش گذشته در معدهٔ مرکب از مرکب غلیظ و سیاه تیره درونش حل و هضم گردد! این بیچاره آدم از قبرستان قعر بحر نوتیلوس محروم ماند! اگر از من بپرسید چیزیکه از همه بیشتر مرا جگر خون کرده اینست که در اثنای مجادله از زبان بیچاره بفرانسوی کلمۀ امداد برآمد. بیچاره وقتیکه به تهلکهٔ مرگ گرفتار آمد زبانی را که با عهد و پیمان بکفتن آن مجبور بود فراموش کرده اصل زبان مادر زادش را تکلم نمود. پس معلوم شد که در میان این تارکان دنیا که بجان و تن به کپتان نمو مربوطند یک هموطن من نیز موجود بوده است! آیا در میان اعضای این شرکت اسرار انگیز از مردم فرانسه همین یک تن بود؟ چون بخوبی می بینم چنیان میپندارم که از ملل سایره نیز یکیک آدم درینجا خواهد بود! اینستکه اینهم از مسائل مشکله ایست که حل آن مبهم ماند. کپتان نمو به اوتاق خود در امد. یکچند وقت هیچ او را ندیدم. اما درجهٔ یأس و کدر او را خوب میدانستم. فلاکتی که بهریک از طایفه های نوتیلوس میرسید یکیک (١) ویقتور هوغو شاعر مشهور فرانسویست.