Page 181

صحیفه ۱۷۸ محاربه روس و ژاپان جلد اول مخابرات سیاسیه که پیش از اعلان حرب در مابین این دو حکومت جریان یافته است پیش ازین در مدخل این کتاب خود گفته بودیم که مخابرات — یعنی کاغذ روی و گفتگوهای سیاسیه که در مابین روسیه و ژاپونیا پیش از اعلان حرب یکچند ماه متسلسلاً و پی در پی جریان یافته بود خیلی پنهان گرفته شده است ولیکن چون حالا ازین میان بقدر دو سال گذشت، و محاربه نیز به انتها رسید، و هر دو دشمن جان همدیگر دست مصافحه بایکدیگر دراز کرده آشتی نمودند ! لهذا مذاکرات دیپلوماتی، — یعنی گفت و شنودهای حکومتی که پیش از اعلان حرب حقیقت و اساس آن در نظر تمام عالم مجهول و نامعلوم بود باهمهٔ اسرارهای پنهانی خود بمیدان علانیه ظاهر و آشکار گردید. این مخابرات سیاسیه، و گفتگوهای دیپلوماتیکه را که حرب ازان بوجود آمده، هر گاه یکان یکان از نظر بگذرانیم، و ببینه ببینه بخوانیم از فائده هیچ خالی نخواهد بود، تا هم از حقیقت اسباب جنگ باخبر گردیم، و هم از اندیشه و مراقبی که در باب پنهان بودن این مخابرات سیاسیه مارا حاصل شده بود زائل گردد. اینست که مخابرات سیاسیه که آرایش ازین از چیزهای مجهول و پنهان گفته بودیم حالا همهٔ آنرا از يك اثر، — یعنی تألیف عسکری مهمی که