Page 249

رسد روز کار بها و شما میدان امتحان را پیش کرده است و ما در هر دو حال تباه خواهیم بود اما در بین مرگها از همه آسود تر است که با شرف باشد هر که با ما در این عقیده شريك است و نمیخواهد در این امتحان ببازد با ما بیاید ، و تفنگها را بشانه انداخته بر آمدند صدای مؤثری بود زیرا چند ثانیه نگذشت که هیجان در مستمعین ظاهر شده گوئی از تذکر عهد گذشته خود بجوش آمده دوان دوان بطرف جایکه آقای شاه ولی خان والا دران بوند رفته واسلحه و جبا خانه خواهان شدند ایشان هم مثلیکه این قضیه را منتظر بودند زیرا پیشتر اسلحه و تمام ادوات و ذخایر حربیه را تهیه داده برای این نفریکه بجوش و حمیت آمده است تقسیم نموده بطرف میدان میفرستادند . بیست دقیقه از این حوادث نگذشته بود که در میدان چیزی نفری آماده و مستعد شد. شروع محاربه : اول صدای تفنگ و متعاقب ان اواز توپها فضا را بجنبش آورد منظره مدهش بل منظره موحش نه بل منظره هولناک بود دهشت ویا وحشت و یا هولناکی این منظره نه صدای کارتوس وتوپ ویا افتیدن تنه ها بر زمین است نه بلکه اگر این مسائل را عادی بگیریم يك ملاحظه دیگریست که وحشت و دهشت این میدان محاربه را بنظر مجسم میساخت و آن عبارت از عده محاربین جانبین است که شاید از معقول هم خارج باشد زیرا تعداد محاربین از طرف سقو ۱۵ هزار و در این وقتیکه محاربه شروع شد از طرف گردیزیها تنها چند ؟ ۶۰ نفر بود چه گفته شود آیا این ۶۰ نفر متهور بودند ؟ نه والله اگر این نامرا برایشان بگذاریم ظلم صریح میشود چه فی الواقع شجاعت بود ، اما مفرط شجاعت روح عمومیست در این ملت هر جماعه حتى هر فرد برخود معتمد بوده هیچگاه اتکال را بر غیر نمی پسندند و اعتماد بر نفس صفت بزرگيست كه ملل متمدنه بصرف کردن ملیونها پوند و مجهودات خیلی زیاد اولاد خود را بان تربیت - ۲۲۸ -