Page 175

الحق منظره محزنیست که بیننده با حس را بتاثر میآرد ، ومدار تاثر نه تنها اینست که چرا يك فرد خیر خواه در بین خود ملت ، سر گردان از ملت شود ؟ بلکه علاوه بر آن چیزیکه حزن و تاثر را زیاد میساخت همین است که هر دقیقه که از سلطنت سقو بیکذرد در حقیقت گامیست که افغانستان بطرف بربادی میبر دارد ! بهر حال چیزیکه این حزن و تاثرات را کم میساخت عبارات تسلی و اطمینان خود سردار والا سپه سالار صاحب بود ، زیرا هر وقتیکه در موضوع این اقوام که در حقیقت مخالفت خبر خود را کرده در راه نجات وطن خویش سنگ عارضه شوند بحث رانده میشد ، ایشان به تعرض آمده میفرمودند : اینچنین اقوام در حقیقت بسیار ملامت نیستند زیرا چون در طبقه های کار دار و کلان مملکت تا مروز غراض زیاد بملت آشکار شد ، ممکن است يك حصه این مخالفت نتیجه همان تجربه های ملت باشد ، از این رو وقتیکه کدام شخص یا قومی با من مخالفت میکند من او را بنظر دشمنی ورقیب نمی بینم ؛ بلکه یقین دارم مخالفت این نقطه است که بمطالب ومقاصد اصلی من پی نبرده است ، لذا تکرار به تکرار به ترسیم و فهماندن مطلب خود قیام میکنم . اگرچه در بین جمع بعض مغرضین پول خور و فساد پیشه موجود است ، ولی عموم يك جماعه طبعاً مغرض نیستند . از این رو اگر دلیل انسان صحیح باشد میتواند همه عوارض را رفع کند ، چنانچه مثال این قول خود را حادثه ٤ روزه سرروضه را میگذ شتاندند . اگرچه دلها باین کلمات تسلی داشت اما بازهم خطره پیش روی که فرامدن بین اقوام زرمت است ؛ در حالیکه چندین نفر خوانین آن علاقه مخصوصاً بدافع مخالفت امان الله خان طرف سقو را گرفته اند افکار را مشغول میساخت . مرکز جنوبی اردو طرف عصر بابقراهیم خیل که فاصله ٤ کروه گردیز است رسید - ١٦٢ -