Page 80

جلد اول ۷۱ کتاب القاضی فایده در بیان اقسام حکمای قضاء و متعلقات آن ونگاه دارنده باشد نفس خود را از پلیدها و پاک دامن باشد از زنا پس شرع اگرچه نرسیده باشد بدرجه مجتهدان والقضاء على خسة اوجه واجب وهو ان يعين له ولا يوجد من يصلح غيره ومستحب وهو ان يوجد من يصلح لكنه هو اصلح واقوى به ومخير فيه وهو ان يستوى هو وغيره في الصلاحية والقيام به ومو يجران يتخير له والثالثا ومكروه وهو ان يكون صالحا للقضاء لكن غيره اصلح وجوامر وهو ان يعلم من نفسه العجز عنه وعلم الانصاف فيسد انه يلم من باطنه اتباع للهوى مالا يعرفه من ظهره عليه كذا في خزانة المفتين (عالمگیری) (وابو البرکات) و قضا وپنج قسم ست اول واجب او آن نیست که معین کرد و شخصی برای قضاو صلاحیت قضا را داشته باشد حال آنکه یافته نشود دیگری که صلاحیت قضا را داشته باشد بدون او دوم مستحب آنست که پیدا شود شخص دیگر که لایق قضا باشد لیکن اینشخص مستعین لایق تر و بر پادارنده تر باشد امرقضا را پس مستحب است که نماین شخص صالح تر قاضی کرد سوم منتخم اشیاء روا داشته است در قبول آن پستا کرد شخصی باهم برا ر باشد در صلاحیت قضا و بر پاداشتن آن صحیح ست هر کدام ازان دو شخص که برا دستند قضاء را دارند که اگر جنائی بشود قبول کند مرضا را واگر جنائی بشود قبول کند آنرا چهارم مکروه است و آن نیست که سیسی صالح امرقضا باشد لیکن دیگری یافته شود که صالح تر باشد از ویرا بلی دل بکره است قاضی شدن پنجم حراست و آن اینکه میداند ناتوانی خود را ازقضا و عدم انصاف را درین زیراکه از باط خجود میداند از خواهش نفسانی چیز را که دیگران نمیدانند انس پر حرام است براوکه قاضی شود همچنین ذکرشده در کتاب خزانة المفتین وعن عمر بن عبد العزيز رحمه الله انه قال اذا كان القانی خمس خصال فقد كل وان كان فيه اربع ولم تكن فيه واحدة ففيه وصمة وان كان فيه ثلاث ولم تكن فيه نستان ففيه وصمتان قال قائل يا اميرالمومنين وما قال انما قبله يعف علمه بكتاب الله تعالى الذى كان قبل كل شيئ وعلمه بالسنة والاخبار ويفعل عن الطمع يحب يكون صفينا عن أبناء الرشوة والاستخفاف بالاعمة محدا ذا فقصى بالحق لا يخاف ان يلام وحلم عن الخصوم و مداققة اهل رأى (صنوف القضاء) و روایت شده از عمربن عبدالعزیزرحمتہ اللہ علیہ میگفت هرگاه در قاضی پنج صفت باشد پس حقیق کامل است و ارقضا و گر بوده باشد در و چهار صفت و نبوده باشد در و یکی ازین صورتی پس ان یک ست واگر بوده باشد در و سه صفت نباشد در و دو صفت پس دران در سی است گفت گوینده کیا امیرالمومنین چه چیزاست آن