Page 523

کتاب ادب القاضی ۵۱۴ حصہ اول گفت که ای ملکه من همسهم این کنیز را بدست شخص عادل پس بدستیکه درینصورت من میکرو انهم آن کنیزرا بشوهری از ایشان میکند و میگذارد آن کنیز را بنز و شخص عادل گمانند مشایخ ما رحمه الله تعالی احتیاط کرده میشود در باب خروج در هر جامانند آزاد کردن کنیزان طلاق و تبان در شاهدی دادن غیرا آن گرد را جا که احتیا کرده شود یعنی در کنیز مشترک الباب الثامن عشر في بیان حكم ما يحدث بعد إقامة البدنية هذا لقضاً أو قبله باب هجدهم در بیان حکم انچیر بیست که حادث میشود پس از گذراند با دیدیم بعد از حکم قاضی یا پیش از حکم او ولو قضي بالجوز فالعزم عليه في ماله ان متعمداً وانم به اي بالعبد ولو خطأ فالعزم علي المقضى له و در رد و محتار للقضا بخلاف الحق اما عن خطاء أو عمد وكل على وجهين اما في حقه تعالى او حق العبد فالخطأ في حق العبد امان يمكن فيه المدارك والرد فان امكن بان قضي بمال او صدقة او طلاق او اعتاق ثم ظهر ان الشهود عبید و كفارا و محمد ودون في قذف يبطل القضا ويرد العبد رقيقا والمرأة الى زوجها والمال الى من اخذ منه وان لم يكن الرد بان قضي بالقصاص واقتص لا يقبل للمقضى له ويصير صورة القضاء شبهلة مانعة بل تجب الدية فى مال المقضي له وهذا كله إذا ظهر خلافه بالبينة أو باقوار المقضى له فلو باقرار القاضي لا يظهر في حق المقضى له حتى لا يبطل القضاء في حقه واما الخطأ فى حقه تعالي بان مقضي يحد زنا او سرقة او شرب واستوفى الحد ثم ظهر ان الشهود كفرة الضمان في بيت المال وان كان القضا بالجوز عن عمل واقر به فالضمان في ماله في الوجوه كلها بالجناية والاتلاف ويعزل القاضي ويعزل عن القضا طحطاوي ارد لمختار او ار قاضی حکم کرد ظلم بخلاف حق پس تاوان بر قاضی است در مال او اگر حکم کرومیش بقصد بود و اقرار کرد بانیکه این حکم را بخلاف حق بقصد کرده ام و اگر قاضی حکم کرده بود بخلاف حق بطریق خطا پس تاوان بر ان کسی است که حکم برای او کرده شده است این چنین ذکر شده است فایده باب شر د هجد ستم در بحرینان که پیدا میشود بعد از گذرانیدن شاهدان پیش از حکم کرد یا پسر از ان فایده در حکم کردن قاضی بجور وظلم