Page 157

جلد چهارم ۱۵۲ كتاب الدعوى و اگر مدعی دعوی كرد داری را ومنكر شد مدعی علیه وسوكند داد قاضی او را بعد از ان دانست قاضی كه این دار بودیعت از ان مدعی شده بود كواهان ظاهر میشود و دروغكوئی وحانث شدن او واكر ظامر شده بود بغصب از مدعی علیه ظاهر میشود در وغكوئی او در سوگند و حانث میشود و تامل انست كه این ست كه مدیون وقتيكه سوگند خورد كه نیست برمن دین بعد از ان مدعی كواهان گذرانید بروی پس در كدام صورت ظاهر میشود دروغ او درسوگند زیرا كه كواهان حجت ظاهر است و نزد امام ابو یوسف رح ظاهر میشود دروغ او پس حانث میشود و فتوی در مساله دین برین است كه اگر دعوی كرد مالی را بغیر سبب وسوكند كرد بعد از ان كواهان گذرانید مدعی ظاهر میشود دروغ او و اگر دعوی كرد مالی را بسببی مانند قرض وسوكند كرد مدعی علیه كه بدرستی هیچ دین مدعی برمن نیست بعد از ان مدعی گذرانید کواهان را بسبب درینصورت ظاهر نمیشود دروغ كوی مدعی علیه زیرا كه محتملست كه موجود شده باشد قرض بعد از ان موجود شده باشد ابرا كردن مدعی یا موجود شده باشد رسانیدن مدعی علیه دین را بعد الاستحلاف على ثلثة اوجه في وجه يستحلف عند الكل وهو الغصب والاموال وفي وجه يستحلف عندالكل وهو الحدود وفي وجه يختلف عندابى حنيفة رح لا يستحلف هوسبع وعندها يستحلف واذا نكل يقضى بالنكول كذافى النهاية الكو سوكند دادن بر سه نوع است در یکنوع سوگند داده میشود نز دهمه امامان ما رحمهم الله تعالی وان دعوای قصاص ومال هاست و در یک نوع سوگند داده نمیشود نز د امامان ما رحمهم الله تعلی او حود و ست و در یکنوع اختلاف است نز د حضرت امام ابوحنیفه رحمة الله عليه سوگند داده نمیشود وان هفت مسله ها است و نز د صاحبین رحمها الله سوگند داده میشود و اکر منع اور د حكم كرده میشود بر او بمنع اوردن و از سوگند و همچنین مذکورست در نهایت الا يستحلف عند ابى حنيفة رحمه في النكاح والرجعة والفئ في الايلاء والرق والاستيلاد والنسب الولاء وا الحدود والتعازير لا يستحلف ذى كله الاخى الحدود والتعازي(هدايه) قال القا الاما في اللبان على قولها