Page 278

جلد دوم ۲۷۴ كتاب الشهادة او فصل فشهادتهم بالخمس مائة جائزة (بحر و قاضيخان وكذا في الالف والالفين ولا يحتاج الى اثبات التوفيق بالبينة لان الشئ انما يحتاج الى اثباته بالبينة اذكان سببا لا يتم بدونه ولا ينفرد باثباته كما اذا ادعى الملك بالشراء فشهد الشهود بالهبة فان ثم يحتاج الى اثباته بالبينة اصالا براء فيتم به وحده ولو اقر بالاستيفاء يصح اقراره ولا يحتاج الى اثباته لكن لا بد من دعوى التوفيق هنا استحسانا وجه الاستحسان ان المخالفة بين الدعوى والشهادة ثابتة صورة فان كان التوفيق مرادا تزول المخالفة وان لم يكن التوفيق مرادا لا تزول فلا تزول بالشك فاذا ادعى التوفيق ثبت التوفيق وزالت المخالفة ولو قال المدعى ما كان لى عليه لا الف درهم قط لا تقبل شهادتهم كذا في الخانية (بحر) و اگر کنیزی دعوی کرد که فلان بندا دوست مرا و شاهدان گواهی دادند که بدرستیگه این کنیز از دست میال کرم میشود گواهی ایشان زیراکه دعوی شرط نیست در آزادی کنیز پس بنابر این نباید اینکه آن اختلاف ذکر کبریا شده در مسالا غلام بنابر قول ابوحنیفه رحمة الله علیه باشد ها بنا بر قول صاحبین رحمها الله تعالی نمیشد اینک ول کرده شود گواهی در ساله اعلام یکی روایت در صاحبین حمها الله تعالی بدون اختلاف در یک از ایشان که قبول میشود گواهی در مساله کنیز زیرا که دعوی در با آزادی غلام نیز شرط نیست نزد صاحبین رحمها الله تعالی چنانکه شرط نیست در بارۀ آزادی کنیز واگر غلام دعوی کرد آزاد بودن اصلی را وشاهدان گواهی دانی ا که بدرستی فلان آزاد کرده است او را بعض علما رحمهم الله تعالی گفته اند که رد کرده میشود گواهی و ایشان بینی گفته که قبول کرده میشود زیرا که شاهدان گواهی داده اند بکمتر از چیزیکه مدعی دعوی کرد دست آنرا و باین تحقیق در مساله کنیز معلوم شد که موافقت میان دعوی و گواهی شرط است در حادثه که دعوی شرط باشد دران و اگر دعوی شرط نباشد دران پس موافقت شرط نیست و ازین جهت اگر زنی دعوی کرد