Page 669

(٦٣٩) ( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امير عبد الرحمن خان ) ( سراج التواريخ ) امر شد که آن دولت بواسطۀ سردار محمد ابو خان وغیره سرداران افغان که از راه معاندت دولت افغانستان فراراً داخل مملکت ایران شده جای گزیده بودند تا کنون بخواهش صاحب دولت موسوفه در مشهد گذاشته بودند حال که سردار مزبور بامضویان خودرا بدولت انگلیس سپرده است ایشان را از مشهد بیرون کنند وچون کار گذاران خراسان ایشان را امر بیرون شدن کردند ایشان عرض پرداز پایه سریر سلطنت شده در ذیل عرض خود از عزم وحرکت اعلیحضرت ناصر الدین شاه از طهران در روز بیستم ماه شعبان جانب مشهد نیز اخباراً بکار گذار حضور آگهی دادند واز حضور اقدس حکمران هراترا منشور و مرقوم رفت که از جز الو مکین انگلیس و مقیم مشهد یوسف نامبرک این امر وسببش را دانسته وشناخته بد گونه شود که تکلیف نگاشته ما چیست ولی این اینقدر میدانم که اینگونه تحریکات از غرض جویا است زیرا که میخواهند شخصی را که بنام خادم دولت افغانستان در مشهد است نباشد و همينقدر رابطه که در بين افغان و مردم ایران باقیست که گاه گاهی بسلام مسلمانی یکدیگر را یاد میکنند و تعارف و پیام ظاهری را بتقديم میرسانند از میان بر خاسته ابواب دوستی و همجواری قطع نظر از اتحاد وشركت ملت مسدود گردد تا کریستنی در امور همسایگی روی دهد مردم افغانرا قدرت سخن زبان راندن خودش نباشد و زبان دیگری مکتوبات ضمیر خودرا اظهار کند و یا میخواهند که آدم افغانستان را پیچ و تاب داده از اختیارات دولت خودش مأيوس ومخمود مألوف ومائوس سازند كه ازنيك وبد حالات افغانستان بايشان خبر داده دراسوله و اجوبه كه در بين ایران وافغانستان اتفاق افتد بسر رشتۀ آنها کار کنند بهر حال باید آدم افغانستان در ارض اقدس مقیم ومستقیم باشد و اگر چنانچه دولت ایران باقامت خادم دولت افغانستان در آنجا راضی نمی بود درین چند سال انکار و امتناع مى نمود وحال آنکه یقین دارم که راضی و خرسند است اگر غیر راضی باشد یا نباشد از نیطلب نمیکذرم فقط و حکمران مذکور را امر واعلام فرمود که از جانب خود بوالی خراسان بنگارد که اهل غرض برابطۀ اتحاد دولتين افغانستان وایران راضی نمیباشند اما الحمدلله باقتدار واختیار ایران و افغانی کسی دست تغلب و استیلا ندارد پس چرا بنیاد محبت ووداد سالفه را جانبین سست بگذارند ومحكمتر از نخست ندارند وهم سه رأس اسپ قطغنی نژاد از اسپان خاصۀ پادشاهی با پنج قطعه الوان پشمی نسج کشمیر که هريك برنگی چون نخودی و بادامی و دار چینی وغماز و خاکی ممتاز وجهه چهل ونُه ذرع بود از مزار شريف نخست مصحوب درویش محمدخان حکمران هرات حكم ارسال فرموده امر کرد که اسپان وقطعات الوان را بعلامۀ خویش بوالی خراسان فرستد و هم امر نمود که جل وسرکش وافسار اسپانرا از ماهوت وغيره اجناس نفیسه از مال خود ساخته روانه مشهد نماید و در ثانی بسبب امری چند روزی اسپان مذکوره از رهسپار شدن بازمانده مصحوب باقرخان نامی از مزار شریف در نورد هرات گردیدند و در خلال اینحال از عریضۀ شخصیکه بدرغه صندوق عدالت از فراه به پیشگاه سعادت پایگاه حضرت شرح حال والا رسيده از شرف مطالعۀ ساطعۀ اقدس عز گذارش یافت خالی رای جهان آرا گشت که چندتن از حواله بلوکیان فوج داران وغيره منصبداران وسپاهیان فوج پیاده منزاری و سواران نظام مقیمۀ دارالرفاء فراه در هنگام بغی سردار مقیم فراه محمد اسحق خان سخنان فتنه انگیز شورش آمیز در میان فوج بزبان رانده دامن شرارت بآتش فساد میزدند وازجهه عباس خان جمعدار و غلام محمد خان کپتان و محمد يونس خان حواله دار ویار محمد خان حواله دار وسكندر ويار محمد وملا سعيد احمد نامان افزونتر از دیگران راه شقاوت پیموده آحاد و افراد سپاه را اغوا بشورش می نمودند و حضرت والا قاضی سعد الدین خان حکمران وفرامرز خان سپهسالار هرات را فرمان کرد که جماعۀ مذکوره را از فراه در هرات طلبيده رهسپار مزار شريف سازند چنانچه پس از وصول ایشان در آنجا حضرت هدیه محمد والا هر هفت تن را بفرستادن زندان سیاست زجر و توبیخ فرمود ومقارن اینحال اعتبار خان باخززی که معرفت رضا خان بن و آشنائی سابقه با حضرت والا داشت یکقبضه قمۀ غلاف مرصع از طرف محمد رضاخان پسرش برسم هدیه وتعارف الله یار خان حضور مودت دستور شهزادۀ شرافت وساده سردار حبیب الله خان ارسال پیشگاه مفاخرت دستگاه والا نموده باخز زی از حضور اقدس برای شهزادۀ ممدوح عمر از سال یافته تحویل اسلحه خانه خاص وی شد وازالسوى قبل از وصول نامه وهدیه حکمران هرات که آنفاً بشرح رفت بركن الدوله والی خراسان از نامۀ کرنیل استوارت نام انگلیس