Page 638

(٦٠٨) ( حصه سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبد الرحمن خان ) ( سراج التواريخ ) سر انجام نمود و ایشان حمله کرده سید علی کوهی بد اختر را با همراهانش که در انسداد راه قیام و اقدام داشت از پیش برداشته مغلوب ساختند و علاقه دوشی را نیز متصرف شده مواضع مستعده را استحکام داده مترصد قتال و جدال مقام گزیدند و همچنین مله خان رساله دار داخل تالقان شده با متخلفین و باز ماندگان سلطان مراد خان که خود او فرار کرده بود در آویخته خون بچون از طرفین بخاك هلاك ریخته کشت و در میان کار هم زاده سلطان مراد خان پشت به پیکار داده رو بفرار نهاد و امام قلی بيك و بايا بيك از شجاعه تالقانیان گرفتار گردیده مله خان رساله دار هر دو تن را در تحت حفاظت انداخته و آخر الامر با عیال و اطفال ایشان و غیره بدخواهان دولت که گرفتار سلاسل ادبار گردیده بودند در کابل آمده مدتی بسر بردند و بعضی فوت شده برخی با دیگر نظر بندان در بدو سلطنت اعلیحضرت سراج الملة والدین که جهان مکرمتش در زیر نگین باد مرخص اوطان خود شدند که انشاء الله قوانین عدل و داد و غیره محاسن امور که در مملکت و سلطنتش نهاد در جلد چهارم این فرخنده کتاب بشرح خواهد رفت خلاصه سردار عبدالله خان بفرمان مورخه روز سه شنبه یازدهم ماه محرم که از حضور محمدت دستور حضرت والا خامش شرف صدور یافته پرتو وصول افکند محمد سرور خان جبل السراجی را با پیادگان مردم کوهستان بحراست خنجان گذاشته و سراج الدینخان حاکم نجراو را با مردمش در اندراب کاشته خودش با سپاهیکه همراه داشت از خنجان و جنرال عبدالوکیل خان از علاقه دوشی رهسپار ترکستان گردید در روز یکشنبه شانزدهم ماه محرم در آی بيك با ردوی نائب سالار غلام حیدر خان و یرگد سید شاه خان پیوستند و از آنسوی سردار محمد اسحق خان که از خان آباد چنانچه گذشت ره نورد تاشقرغان شده بود از راه اجرم اسپ کتل دانه وارد آنجا گردیده تنگی تاشقرغان را با فراشق سنگر استحکام داده سردار محمد اسمعیل خان پسر خویش را با قاضی مزار شریف و دو فوج پیاده نظام با قلعه آتجه مامور کرد و تاج محمد نام کاکری را از ملازمانش در شبرغان فرستاده میرزا عبدالمجید خان و حاجی نور محمد خان را بشابه میر محمد حسین خان والی میمنه که در وقت حرکتش جانب خان آباد در هبده جن بدست مظفر خان میمنه داده و کشته بود بکشت و مقارن ایصال رسم علیخان که با هشتصد تن سوار و سه هزار و دویست تن پیاده نظام و سواران کشاده هرات در میمنه اقامت حفاظت گزیده بود از جمله سواران کشاده هرات و میمنه را بسالاری ملا عزیز خان و سرهنگ محمود خان مأمور ترکتاز محال متصرفه سردار محمد اسحق خان و کماشکاش نمود و از قضای ایشان دیگر سوار و سالار را نیز امر رفتن کرد که تتابع و توالی (۱) قانون تتابع و توالی (۱) سپاه از دست نرفته یکی بعد دیگری منزل بمنزل هبوط و فرود شده قاعده یساق (۲) (٢) را فرو نگذارند و از جانب دیگر نائب سالار غلام حیدر خان و جنرال عبد الوكيل خان ويركد سید شاه خان یساق بمعنی و جان محمد خان حاکم دای زنگی با سپاه رزم خواه که همراه داشتند از آي بيك طبل کوچ نواخته روز نوز دهم میم و تیاری ماه محرم در موضع حضرت سلطان فرود کشته لشکر گاه ساختند و سردار محمد اسحق خان نیز جنرال محمدحسین جنگ و نیز خان هزاره جاغوری را با چند تن دیگر از افسران سپاه نظام و تو پخانه با انتظام ولشکر خون آشام از بمعنی دیوان تاشقرغان باهنگ جنگ مأمور موضع غزنچك كرد چنانچه او مواضع مستعده را نيك استحکام داده و بنیاد محاربه و دربار از را محکم نهاده استوار نشست و در خلال این احوال اعلیحضرت والا از عرایض هوا خواهان دولت لغات ترکی که در محال قطغن طریق خدمت می سپردند از رفتن سردار محمد اسحق خان در تاشقرغان آگاه گشته جنرال میر عطا خان را با دو فوج پیاده نظام و شش عراده توپ از کابل براه نجشیر و کتل خاواك امر رفتن در قطغن فرمود که چون آنجا از وجود سپاه مخالف و موالف تھی گردیده مبادا فتنه از دست رعایا حادث شود در آنجا اقامت ورزیده کار قطغن را که از دست سردار محمد اسحق خان خرابی گرفته است راست و آباد کند اما او بسبب امری معطل گردید. چنانچه بیاید همرکاب حضرت والا مرحله پیما شد و هم کسا نرا که از راه موافقت او با دولت مخالفت شرح ورزیده اندگرفتار سازد و هم در خلال این احوال ایشان عزیز خواجه حاکم غوربند با مردم ملکی علاقه مذکور مرزنش که همراه داشت بقلعه خیرالله بيك هزاره شیقلی که رو از سعادت و اطاعت دولت بر تافته بود تاخته و او توان و استیالت اقامت و تاب محاربت در خود ندیده قلعه را فرو گذاشته با کسانش اول فرار اختیار کرده بعد راه چاره را هزاره شیخ مسدود دیده از در ضراعت و انابت نزد ایشان عزیز خواجه حاضر آمده بتوسط او از حضرت والا عفو تقصیر علی