Page 63

(٥٦) ( جلداول ) ( ذكر سلطنت اعلیحضرت شاهزمان ) ( سراج التواريخ ) ا شیوا زبان فصیح بیان را گویند ذکر تعداد لشکر اعلیحضرت شاه زمان ذکر حکام عهد اعلیحضرت شاه زمان خودش در زمان سلطنت اعلیحضرت شاهزمان پس از فوت پدرش بلقب مذکور ومنصب منشى باشى حضور افتخار حاصيل كرده وهم وقتى مأمور مملکت پیشاور وکشمیر شده رعایا را از حسن سلوك رضامند و خودرسمند نمود و در زیست روز گارعباس و شیوازبان(١)وسخی وبدربار پادشاه در فن خود لافانی بود چنانچه از جسارت و پیش زبانی وگستاخی که باوقا دارخان کرد پایه اقتدارش کاسته باز در سال هزارو دویست ودوازده هجری بشفاعت مریم درانی مادر اعلیحضرت شاهزمان بسلم اعتبار اول بار ارتقایافت وبخانه زادخان مخاطب گردید دیگر میرزا میراحمد خان برادر میر محمدعلی مذکور دیگر میرزا شریف خان قزلباش منشی باشی بوده است دیگر میرهوتک خان بن زمانخان برادرزاده سردار جهانخان خان خانان که منصب دارو غگی دفتر واخبار و هر کاره باشی گری کل ممالك بوی مفوض بود دیگر التفات خان سركرده خواجه سرایان که یوسف علیخان خواجه سرا از دست گرفتگان او واز خاندان نواب شجاع الدوله هندی بود و باین واسطه و دیگر خدمات لقب التفات خان یافت ( ذكرتعداد افواج اعلیحضرت شاهزمان ) ( ومبلغ ومقدار تنخواه ایشان ) عمده وزبده افواج پادشاهی دوازده هزار سوار دستهای غلامان بود که اکثرش از مردم مغول وقزلباش واقل از دیگر طوایف بودند ومخرم قزلباش را اعلیحضرت احمدشاه از ایران درافغانستان آورده موسوم بغلام خانه ساخته و بازمان سلطنت اعلیحضرت شاهزمان اندك شده اولاد واعقاب بسیار از ایشان بازمانده در سلك خدام دولت منسلك بودند و سوارۀ هر دو طایفۀ قزلباشيه ومغولیه در تحت رایت نور محمد خان امین الملك و حسن خان وصادق خان والتفات خان خزانه دار ومشکی خان قرار داشتند واکثر ایشان از دفتر نظام مواجب نقدی میگرفتند وادنى مراتب تنخواه هريك ايشان از ده الی پانزده تومان مشخص سالیانه بود و دوازده هزار سوار دیگر نیز از هر دو طایفه وغیره تحت الوية ديگرسرداران قیام داشتند که همیشه ملازم رکاب شاهی ومحافظ خلوتگاه و سر اپرده ظل الهی بوده بفاصلۀ سیصد ذرعه از سراپردۀ شاهی فرود میآمدند واین دوازده هزار سوار اکثر نقد واقل نصف نقد و نیم جایگیر داشته اند ومنصب داران ایشان ازقبیل دهباشی و مینگباشی وفر آقاسی بوده و باقزوقی تیول وسيورغال افتخار داشته اند ودیگر سی هزار سوار ازدرانیه قندهار ودیگر طوایف سكند آن دیار در زیر بیرق سردار قوم خود طریق خدمت می پيمودند و ديگر سواران قبایل ترین و بلوچ وهو تك وتوخى وتركي واندرى وعلى خيل بودند که مدام بملازمت ركاب شاهی روز بسر می بردند و مجموع سپاه منصوره غیر از شتر سواران وسی هزار و نهصد پیاده هشتادوشش هزار سوار رهسپار میدان کارزار بوده اند وعلاوه بران پانزده هزارسواره و پیاده در سند وملتان و دره جات از مردم خود آنولایات بوده که در اسفار هند حاضر رکاب شاهان افغان میشدند چنانچه عدد صفوف صنوف لشکر در سفرهای هندوستان بیرون از پیاده بيك لك سوار جرار کار گذار سلاح دار میرسید ( ذکر حکام ووالیان ومالیات عهد اعلیحضرت شاهزمان ) عبد الله خان مخلص الدوله محكومت كشمير تنبر افرازی داشته وبيست و چهار لك روپیه از اجارۀ آنولایت عاید دیوان سلطنت میشد اما اکثر بمواجب عمال وضباط مجرى گشته شش هفت لك روپیه بخزانۀ پادشاهی میرسید ومظفر خان بهادر صفدر جنك سدوزائى بايلات ملتان مأمور بوده و اکثر از مضافات آن در عهد سلطنت اعلیحضرت تیمور شاه بتصرف بهاول خان چنانچه مذکور شده آمد و حصه بدست سکهان در آمد ودخل ولایت جهنك سیال نیز که حاصلش چند لك روپيه واز توابع حکومت ملتان بود در کیسهٔ سکهان میرفت و بقیه اضلاع ملتان بجایگیران مردم سدوزائی بوده در سالى سه لك روپيه عايد خزانۀ شاهی میگشت و دیره غازی خان بامواجب