Page 1132

(۱۱۰۲) (جلد سوم) (شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان) (سراج التواریخ) چون تاج وهاج علیا حضرت وکتوریه درشهار می آید هست فقط وشهزاده آزاده پس از اصفای کلمات مذکوره راست ایستاده ساقیکینی (۱) که براز شربت لیموو برسر میز پیش رویش بود برداشته بیاد صحت ذات حشمت سمات علیا حضرت وکتوریه نوشید وزبان شیوا بیان کشوده در پاسخ خطابه که (لارد می ار) از جانب دولت وملت انگلیس قرائت کرد گفت که اعلیحضرت قبله المپندم باینکه درینکه دولت وملت انگلستان بمود خودش تشریف فرما ورونق افزای اینجا میشد ولیکن از کمالت مزاج وعلالت طبع وحاج معذور گردیده مرا که در یمین فرزند ایشانم از راه خلت واجابت دعوت مأمور این مملکت فرمود تامنبت دوستی دولتین گردد و در پاسخ اینکه (لاردمی)ارافغانستانرا نسبت بمملکت روس سرحد کشور هند قرارداده بکنایه گفت که توجیهات شاهانه امیر افغانستان مصروف استحکام سرحد کشورهند است شهزاده این کنایه او را زبان استبعاد وصراحه گفت که ازتقسیم وتعیین حدود سرحد که دربین افغانستان و هندوستان فیصل یافته خط ونقاط فاصله معین شد استحکام دوستی طرفین را واضح ومبرهن ساخته است که شک وریب را دران راه نیست واینرا گفته تمامت انگلیسیان حاضره مجلس بعادت مرسومه خویش اوازهورا بر آورده کف بشاشت بهم زدند وشهزاده بساعت پنج از روز مذکورا ز بزم دعوت که ببای رفت برخاسته تشریف فرمای منزل خویش گشت و ( مسترفولی) وزیر هندحاضر منزل شهزاده معزی الیه شده شرف ملاقات حاصل کرد وشهزاده شب را براحت بسر برده درروز جمعه سیزدهم ذیحجه بدعوت پی ایمند او کمپنی که باشاره دولت اورا بتماشای جهارات وصنائع واختراعات بحری دعوت نمود باکرنیل تالبیت ترجمان وافسران تبعه خویش بسواری کالسکهای شاهی تابیست گاه ریل طی مسافت نموده وازآنجا باکتار رودخانه تامز بسواری ریل تشریف برده بعد در جهاز کوچکی که نهرچای رود خانه مذکور بود نشسته جانب بندر حرکت فرمود وپل آهنین را که بزنجر تامیتر بسته اندوازهم کشوده وباز بسته میشود مشاهده کرده چون به بندر گاه بحر رونق افزای وصول کشت تمامت جهازاتیکہ در قرب بندر لنگر در بحر انداخته بودند وهمه طنابها و تیرهای بادثانها را به بیرقهای كوچك ورنكارنك آرایش داده بودند اعلام پذیره برافراختند و شهزاده از جمله جهازات کمپنی پی – ایمند – او که لنگر افکن بندر بود در گذشته و همه را بچشم تماشا دیده در جهاز (کلدانی) نام که بزركتر از همه بود تشریف برده جماعة ازمردان وزنان اجله واعاظم لند نرا که بطغیل شهزاده دعوت شده و درین جهاز گرد آمده بودند ملاقات کرده وایشان تعظیم وتکریم پذیره بیسای بردند و شهزاده نخست بقد م تماشا برسطح جهاز گردش نموده بعد درخانه وسط جهاز که وسیع و بشکل مربع ساخته سقفش را بآیینه پوشیده وبرداخته اند و کرسی ومیز طعام را دران چیده بودند تشریف فرمادند وقرب دوهزارتن ازمرد وزن که از راه دعوت شهزاده فراهم آمده بودند با او صرف طعام کردند ودرخاتمه تناول غداسرکرده پی امنداو کمپنی برپای خاسته وپیاله شراب در دست گرفته وهمه مجلس بغیر ازشهزاده وتبعه اش در پیاله برداشتن متابعت او کرده واز جای برخاسته بیاد ذات ستوده صفات اعلیحضرت امیر افغانستان جرعه نوش باده اتحاد ووداد شده بآواز بلند «هلوهای سلامتی شهریار دوست نواز دشمن گداز گفتند وشهزاده آزاده بپای پاسخ برخاسته اظهار خوشی از پی ایمند او کمپنی نمود وبساعت پنج بعد از نصف النهار در منزل خودباز گشت وبساعت چهار پس از نصف النهار روزشنبه چهاردهم ذیحجه بسواری کالسکه راه تماشای عمارت (بکنگم پلیس) بر گرفت واین بکنگم پلیس یکی ازقصور مشهور انگلیستان ومخصوص پادشاه انگلیه است ودربروز (لاردچمبرلین) بابعضی دیگر از خاصان محفل علیا حضرت و کتوریه حاضر بودند که شهزاده بنای تماشا در صحن عمارت موصوفه نهاد و آنرا که مشتمل بردویست حجره متوسط وهشت خانه وسیع بزرك كه یكی ازخانهای بزرك مخصوص ملاعبة تياتر ودیگری مخصوص دعوت دولتست مشاهده نمود وتمامت چراغها وقندیلها ئیکه درهمه خانها آویخته ونصب کرده اند از برفست وظروف و آلات وادواتیکه در آنها برای زینت نهاده اند همه چینی اصیل کرانهاء وزرینابند ودردهلیزهای خانهای اینعمارت (۱) ساقیکین پیاله بزرك که پرکرده بیاد دوستی از دوستان حاضر بالحلب نوشند