Page 305

نسخه بیستم عین الوقایع صفحه ۲۹۱ هجری مطابق ۳۰ مارچ است که آنرا نظر بر ایام مرکز حوادث مینامند قتل حاجی محمد نام تاجر مصر در مشهد روز چهارم رمضانکه بخارج درجه مدرسه ملا محمد باقر میان بازار سید صادق میزدی و سه نفر دیگر اول او را بگلوله باران کردند و بعد بانفت آتش زدند که اینمطلب باعث هیجان اتباع خارجه شد و بقوّس ایران شکایت کردند نتیجه آن شد که جناب شیخ اسمعیل ترشیزی و جناب رئیس الطلاب از مشهد بقائن و سیستان نبردند در اواخر رمضان شهر را چند روز بجمعه و سرباز و توپ بگذر راهنیا بود بقای باغ و آبادی گل خطمی در خارج شهر مشهد (چین) در این مملکت چند نفر راهبان فرانسوی و المانیرا که دیری فر در مخصوص برای تحصیل بهانه فرستاده بودند ابا کی کشند و اینمسئله باعث ظهور فتنه عمده گردید تمام دول اوروپا مصمم حمله یکمنشه بگونخواهی راهبان اول سفاین جنگی المان ببندر کیا اوچان ورود کرد و از طرفی سفاین جنگی روس در بندر مارت آرتور لنگر افکن شد آتا قاقان چین بندر پورت آرتور را برای توقف کشتیهائی روس خاص تا بیست و پنجسال واگذار و هم بندر لیائونان را برای عبور و مرور کشتیهای خارجه واگذار بان دولت نمود بانضمام امتیاز و اجازه کشیدن راه آهین از (مچکونا) بتالیائونان و پورت آرتور حمله عساکر ساخلو ایندولت تالیائونان و پورت آرتور را بجهته ساخلوبازگشت درک و باز داشتن بنادر فوینک و (یوشو) و (شینوانک) را برای تجارت عموم دول خارجه حمیلی از اهالی چین گرگها و خانه های اتباع خارجه ساکن شهر شاش را آتش زدند وجه خسارت جنگی که ایندولت باید بدولت ژاپون میداد تماماً و کمال پرداخته شد بدین شرط که بندر (و ایهایوا) را ژاپونیان در ظرف یکماه تخلیه و عساکر چین مجدّداً تصرف نمایند امّا انگلیسها امتیاز و ضبط آن بندر گرفتند اعلان سفارت روس یکپکن که اهالی خارجه اجاره مخبو راز بنادر پورت آرتور و تالیائونان ندارند مگر آنکه قبل از وقت بشهرت خود را با مقامات سفیر روس برسانند ملاقات پرنس نری شاهزاده المان با خاقان چین در پکن بندر ویهایوی) را که عساکر ژاپون تخلیه نمودند روز دوشنبه مجدداً بضبط ایندولت درآمد و در پنجشنبه آخر و بحجر تسلیم قشون انگلیس نمودند و این مطلب بر ژاپونیان خیلی ناگوار شد (ژاپون) عهد مودت و همبستگی ایندولت با انگلیس ضربه در قابت روس مأموریت سفاین جنگی ژاپون در بندر (ناگاساکی) برای جلوگیری اقتدار روس مهیّا شدن ایندولت برای نگهداری چند نقطه که از بنادر چین متصرف بود و سه دولت اوروپئی یعنی روس فرانسه و المان بجاک چین و بمدارک جنگ شدن شروع عساکر ایندولت بتخلیه بندر ویهایوی) و بردن توپخانه این بندر را که از دولت چین بود برای خود معاهده تجارتی و دولتی بین دولت روس ژاپون در اواخر ذیحجه (آمریکا) اسپانیا شورش در جزیره (فیلیپین) که بسلخ چندی دولت اسپانیا آنجا کشتیان چند بیا فرستاد و یاغیان ترک اسلو کرده با جازه آندولت (سنگ کنک هجرت نمودند شورش سخت جزیره کوبا که اهالی بقوّه پشت گرمی از همراهی سوت با اثاقی آمریکا جابکانه بطرف نزاع و جدال با دولت متبوعه خود شدند و شورش آن جزیره مایه زحمت و خسارت زیاد بدولت مظلوم اسپانیا بود چنانچه از ماه نوامبر ۱۸۹۵ مسیحی تا ماه مارسه ۱۸۹۷ استعداد حربی که از ایندولت بجزیره کوبا و جزیر فیلیپین فرستاده شد از اینقرار بود (بکوبا) یکصد و هشتاد و یکهزار و هفتصد و سی و هفت نفر سرباز و شش هزار و دویست و شصت یکنفر صاحب منصب دو چهل نفر ژنرال و دویست و دوازده هزار و پانصد و چهل و دو قبضه تفنگ و سیصد و بیست هزار و چهار صد و شش کیلو گرام باروت و نود و چهار کرور هفتاد و هشت هزار ششصد و هفتاد و هفتاه عدد شانزده هزار و هفتصد و دوازده قبضه شمشیر و نود و یک عراده توپ متعارفی و دوازده عراده توپ تگرگ انداز و بیست عدد باشابوش یعنی تذکره