Page image — the source of record
Machine transcription
-٢١٦-
١٢٨٣ هـ ق) خجند را گرفته قوه خان خوقند را درهم شکسته و در سال ١٨٦٧ (١٢٨٤ هـ ق) بر بخارا حمله کر دو نائب السلطنه گی ترکستان را که تاشکند مرکز آن تعین گردید تاسیس نمود و بالاخره در سال ١٨٦٨ ع- (١٢٨٥-٨٦ هـ ق) سمرقند را اشغال و کنترول کامل بخارا را بدست آورد اما در اول وهله یعنی در اواخر ١٨٦٤ (١٢٨١هـ ق) ذریعهء متحدالمالی علت این پیشرفت خود را تأمین متصرفات خویش معرفی و توضیح کرد که اگرچه ساحهء پیشرفت در آسیای مرکزی از غدیرکول تا (سرداریا) میباشد ولی متوقف ساختن آن بسته به وضعیت اهالی آن قسمت ها خواهد بود گویا در ضمن همین عرصهء پنج سال هرج و مرج افغانستان بود که روسیه از هرات منصرف و بالمقابل پیشرفت خود را در آسیای جنوبی سرعت بخشید و در اواسط این دوره بود که حکومت هند توجه حکومت مرکزی لندن را بطرف پیشروی مزبور جلب کرد و حکومت لندن نظریه داد که این پیشروی قابل اندیشه نیست و یک امر طبیعی است تا اینکه راولنسن پیشنهاد خود را تقدیم نمود و راپور مزبور هم بیش از یک پرسش دولت برطانیه را که از دولت روس نسبت به مقصد این پیشرفت سوال نمود کدام اقدام دیگر را ایجاب ننمرد و اطمینان معجل روس سبب ایقان لندن گردید.
باوجود این زمانیکه یاد داشت راولنسن به هند رسید بتاریخ ٤ جنوری ١٨٦٩ ع (١٢٨٦هـ ق) از طرف حاکم اعلی هندوستان جواب رد بآن داده شد. ولارد مایو متذکر گردید که مامورین هند طرفدار لشکر کشی و پیش بردن مراکز موجودهء خود نمی باشند و این اقدام از نظر حربی و سیاسی و مالی فعلا معقول نیست- امیر نمایندهء انگلیس را قبول نمیکند و دوستی مملکتین بر هم میخورد بهتر است با ایران نزدیک شده و با روسیه داخل مذاکره شوند- چنانچه در همین وقت با روسیه داخل مفاهمه شده و نتائج خوبی هم در قسمت تعین مناطق نفوذ حاصل کردند.
از طرف دیگر لارد مایو که در ماه مارچ ١٨٦٩ع (١٢٨٦ هـ ق) از عزم امیر شیر علی خان برای آمدن به هند حتی رفتن به کلکته برای ملاقات خود توسط مکلود نائب گورنر پنجاب شنید بنا بر یخ ١٠ مارچ به وزیر هند مکتوبی نسبت بطرزعملی که در کنفرانس (که محل انعقاد آن از طرف لارد ما یو شهر امباله تعین شده بود) به مقابل امیر شیر علی خان اتخاذ کند - نوشته و در آن نظریه داد که او طرفدار است تا دولت برطانیه خود را از تعهدات دائمی خلاص کرده وعدهء امداد مستمر را ندهد وحتی هیچیک قراردادی که تعهدات دائمی و حتمی را ایجاب کند به میان نیاورد بلکه فکر او اینست تابه امیر شیر علی خان نشان بدهد که برطانیه آرزو دارد یک حکومت قوی در افغانستان بدون مداخلهء غیر بر قرار باشد «و ما آرزوی مداخله را از هیچ رهگذر نداریم و در کابل نمایندهء انگلیس نژاد نمی خواهیم و نه در سلطنت او نفوذ سیاسی را طالبیم»
این بود شرح مجمل اوضاع عمومی سیاست انگلیس و روس بعد از مرگ امیر دوست محمد خان تا کنفرانس امباله و خط مشی که حکومت برطانیه درمورد این کنفرانس و رفتار با امیر شیرعلی خان اتخاذ کرده بود - که باید خوبتر به ذهن خوانندگان این اثر که بعد ها محتاج مراجعه با لفاظ و روح این گفته ها و نوشته های رسمی میشوند - باقی بماند.
Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting. How this was measured.