Page 93

(٦٢) شام، ارمنیا، عراق عرب، فارس، ماوراء النهر و قسمتی از افغانستان، مصر طرابلس، تونس، الجیریا، مراکش، اسپانیا، پرتقال، فرانسه جنوبی، جزیره کورمیکا وغیره، در همین دوره قسطنطنیه محاصره شدوطارق سردار اسلام خواست اروپارا فتح واز راه اسلامبول به دمشق رود، گرچه این هر دو عمل و آرزو یکی به اسطهٔ استحکام موقع ووضع جغرافی ودیگر بسبب يك امر بيلزوم خلیفه وقت نا کام ماند . در همین دوره ( عهد عبدالملك ) به جای سکهٔ باز نطینی مسکوکات اسلامی ضرب زده شد، ودفاتر وادارات دولتی تاسیس ومرتب گردید . ولی دوره بنی اميه يك دوره پر از تعصب قبيله وی و غرور عربیت نیز بوده، عربی زبان رسمی تمام امپراطوری گردید، دیوان ودفاتر دولتی که تا آنوقت بخط فارسی بوده در عهد نائب الحکومگی حجاج مشهور در کوفه بعربی منتقل گردید واینکار بزرگ هم بدست یکی از ابناء خراسان زمین صالح بن عبدالرحمن سيستانی منشی زاد، فزوع بن یبری رئیس دیوان انجام یافت، بنی امیه عصبیت وامتیاز طبقاتی را خلاف اصول اسلام و روش خلفاء راشده رضی الله عنهم ، مجدداً برقرار ساخت ، تا جائیکه امام مساجد بایستی از نژاد عرب میبود ، ودوائر دولتی تا جای ممکن بعرب داده میشد، بعلاوه از زمان موسس سلسله اموی تجمل رومی در دربار خلاف اداب اسلامی قبول، وسلطنت انتخابی بمیراثی تبدیل و در نتیجه دولت اموی يك دولت خالص عربی آنهم متعصبی گردید . این ترتیب اداره در نظر ممالك متصرفه مخصوصا خراسانیان مطبوع ومستحسن نبود . خاصه در حالیکه عرب از آنها بمراتبی در مدنیت افتاده تر بودند، هنوز عربها در زراعت و باغداری، صنعت و تجارت دستی نداشته و در قلمرو امپراطوری ایشان سکه واحدی وجود نداشته ، مسکوکات مختلفه محلی در داد وستد بکار میرفت ، بعلاوه بعضاً حکام اموی در تشدد اداری می افزودند وبعضا در جمع مال وخرج آن اسراف میکردند، قتیبه