Page 69

(۳۸) اما قتیبه اهمیت نداده مغیره بن عبدالله را بخوارزم سوق و حکمران آنجا را مجبور به تادیه باج و قبول حاکم تازه عرب در پهلوی خود نمود. قتیبه با چنین جرات بیمانندی تا اواخر قرن اول هجری در خراسان حکومت راند ، ولی ولید اول در ٩٦ فوت و جای او را سلیمان اشغال و لهذا انحطاط قتیبه آغاز کرد، چونکه قتیبه و حجاج هر دو در مشوره ولید راجع بخلع سلیمان از ولیعهدی و تقرر عبدالعزیز پسر ولید باین سمت همفکر و موافق بودند، پس همینکه سلیمان خلیفه شد قتیبه در میدان عامی بحضور خراسانیان و اعراب خلع سلیمان را از خلافت اعلان و دعوت به بیعت شخص خود نمود، عربها حاضر بشنیدن این خطابه نبوده خاموش ماندند قتیبه خطاء حدس خودش را درك كرده و خواست بجلب قلوب خراسانیان به پردازد لهذا در نطق خود تذکر داد که من از حیث مادر ، مولد ، مکره و رای آرزو و دین و غیره از اهل عجم میباشم، ولی خراسانیان که از وحشتشان امی آمد نیز خاموش ماندند عربها از کناره گیری خراسانیان قوی شده و از همه بیشتر قبائل مضر وبنو تمیم به وکیع سر کرده تمیمی که از دشمنان قتیبه بود اطاعت کردند و قتیبه کم قوت ماند. درین وقت تعداد مردان جنگی عرب در خراسان شمالی بقرار ذیل بود: از بصره ۹۰۰۰ - از بكر ۷۰۰۰ - تمیمی ۱۰۰۰۰ قوم عبدالقيس ٤٠٠٠ - قوم ازد ۱۰۰۰۰ - از كوفه ۷۰۰۰ از او شده گان عجم ۷۰۰۰ ۵٤٠٠٠ نفر حیان خراسانی: در هر حال جنگ داخلی عرب بین قتیبه و كیع شروع خراسانیان بیطرفانه تماشا میکردند، همینکه کنار بمرحله نازك و فيصله کنی رسید خراسانیان زیر قیادت یکمرد فعال خراسانی موسوم به «حیان نبطی » - نبطی برای آنکه لکنتی در زبان داشت - طرف و کیع را الزام كردند و در نتیجه شورش