Page 446

(٤٠١) مناسبات سلطان محمود با آل زیار و آل بویه هنگامی که فرزندان سامان خدای بلخی در بخارا از پا افتاده و پرچم عظمت و استقلال خراسان (افغانستان) را سلطان محمود زابلی از غزنه بلند کرد وصیت جلال از خوارزم تا کرانه های گنگ رسید حالت عراق سخت دچار بحران بود. در ری و اصفهان «آل زیار» و در قسمت های جنوبی تر در فارس آل بویه سلطنت داشتند و این دو خاندان با داشتن دو حوضه كوچك مشغول حکمرانی و جنگ و جدال در میان خود بودند. سلطان محمود که هندوستان را از انطرف گشوده و مأمونیان را در خوارزم از پا در آورده و بر خاندان تر کستان چیره شده بود در صدد آن بود که دولت خود را در ری و اصفهان و گیلان و طبرستان توسعه دهد و دیگر بقول فرخی اگر حری بجانیا رد و حرمت نگه ندارد حتی سراپرده به بغداد کشد. خاصه که در ری قرمطیان نفوذ یافته بودند و آنها در نگاه سلطان سخت منفور بودند و فتح ری یکی از آرزو های دولت غزنه بود حتی شعرانیز به سلطان پیش نهاد میکردند که هر چه زود تر بدان امر اقدام نماید سخن سرای افغانستان فرخی می گفت : ری را بها نه نیست بباید گرفت ری وقت است اگر بجنگ سوی ری کشد عنان این جاهمی یگان و دو گان قرمطی کشد زیشان پری هزار میا بد بيك زمان غزویست این بزرگتر از غزو سومنات روزی مگر بسر برد آن غز و ناگهان بستاند آن دیار و به بخشد به بنده بخشید نیست عادت و خوی خدایگان (۱) ری در غرب و جوار طهران واقع بود .