Page 34

موجود است که از شهر غلغله بدست آمده و در قسمت فوقانی پله های آن به خط کوفی (الملك لله) تحریر میباشد بدین ترتیب حصار های متین بامیان وشهر غلغله و بالا حصار آن که روزی مرکز کل تخارستان و پایتخت دودمان شنسبانی و مقر آخرین پادشاه خوارزمشاهی محسوب میشد و یکی از مراکز علم وفر هنگ اسلامی ما در قلب هندوکش بشمار می آمد از صفحه هستی محو گردید و بعد از شهر شاهی مرکز شیر های بامیان عصر بودائی کانون اداره و دانش و فرهنگ اسلامی آن درۀ شهیر هم به خاك یکسان شد و بقایای دو صفحه تمدن و هنر بودائی و اسلامی با میان یکی در مقابل دیگر افتاده و از خلال خاموشی مطلقی که در ین دره بین سلاسل جبال بابا و هندو کش حکمفرماست انعکاس خاطرات گذشته بگوش میر سد وبا يك گردش نگاه به چهار گردافق ۲۰ قرن تاریخ این دره بشکل طاقهای سنگی، هیکل های عظیم ( ۵۳ و ۳۵ ) متری هزاران سموچ ساده و منقوش و بروج و دیوارهای نیمه ویرانه جلب نظر میکند و بقایای مدنیت قرون گذشته این دره دور افتاده وخاموش هنوز آنقدر ماهیت دارد که بامیان را بحیث یکی از نقاط شگفت انگیز جهان به جهانیان معرفی کند . پیکر ۳۵ متری و آنچه بامیان را شهرت جهانی داده اول تر از همه هیکل های عظیم ۳۵ متری و ۵۳ متری سموچ های مجاور آن بوداست در میان این دو پیکر بزرگ مجسمه ۳۵ متری که بنام «بت خورد» یا «خنگ بت» شهرت پیدا کرده از مجسمه ۵۳ متری قدیم تر است و کار اول دستی پیکر سازان این ناحیه میباشد بدین ملاحظه اگر خوب دقت شود معلوم میشود که اعضای این مجسمه چندان متناسب نیست سر آن به تناسب بدن بزرگ سینه آن بیحد برجسته شانه ها از اندازه بیشتر عریض ورانهای آن بشکل ستون به بدن رسانیده شده طاقی که مجسمه در داخل آن تراش شده هم منظم نیست معذ لك هوی آن به روش یونانی مجعد ست . (۲۱)