Page 140

(۱۲٥) میشوند و باز خود از راه شیطنت نزول بدنامی و بی انتظامی را بحضرت خاقانی آورده مردم ساده لوح را بغیرت خواهند آورد اعلیحضرت خاقانی چونکه بدگوهری و شرارت مردم آنوطن را بدفعات دیده و دریافته بودند وجوبا اینمعنی را بطور رمز و ایما بولیم جو میکناتن صاحب بهادر بیان فرمودند از انچا که صاحب موصوف از نهایت کار مردم آندیار آگاهی نداشت و رفتار و گفتار آنان برای يك بتجربه ترسانید بود ع : که خبت نفس ننگردد بسالها معلوم» عرض نمود که اگر سپاه را ازین فعل ممانعت کرده شود مبتلای چندین امراض خواهند شد بندگان خاقانی فرمودند که اگرچه اینمعنی واقعیست هم اصوب آنست که در ينملك چوب منع پیش گذاشته شود غرض تازمانی که ملا عبدالشکور خان حاکم کابل و میرزا حیدر علیخان وکیل دولتینعالیین بود پرده عدم و وجود اختیار پادشاه از امور مملکت و سپاه از روی کار برداشته نشداگر چه طایفه بارکزائی ومتعلقان اوشان پهلواشین صاحبان بلند شان شده و بحقایق مافی الضمیرایشان وارسیده بمردم سخنان بی اختیاری پادشاه را عبثا نملک بیان میکردند و ازقوم انگريز مخوف داشته و بفتنه وفصاد اشگیز مینمودند باینمعنی که زنان شما از شما بندا ما ملاعبدالشکورخان بحکومت خود آنقدر حکمت و ساختگی بکار می آورد که محکومی و بی اختیاری پادشاه چندان یقین مردم آنولایت نمیگردید بل در وقتیکه در باب تسعیر غله یا احکام دیگر که در شهر منادی میکردند شخصی که از جهة آشنائی وتعلق سکندربرنس از اطاعت امر و احکام تجاوز تفاوت ورزیده قبول حکم نمیکرد ملاعبدالشکورخان بپاس ظاهر داری آنشخص را تنبیه مینمود چون مردم اینمقدمه را میدیدند میگفتند که اگر پادشاه در حقیقت اختیار ملك نداشته باشد ملا عبدالشکورخان چگونه ملاحظه سکندر برنس صاحب نمیکند بعد که سکندر برنس صاحب بهادر چپراسی خودرا نزد ملاعبدالشکورخان میفرستاد که فلان شخص متعلق ماست ملاعبدالشکورخان میفرمود که من خبرنداشتم و واگذار میشد غرض در ایام نیابت خود ازیشگونه چندین پرده داریها و مصلحت کاریها مینمود که محض خیر و دوام و قیام محبت و اتحاد دولتین بلاغیر در آن مضمر بود مگر میکناتن صاحب و سکند ربرنس صاحب که توجه برمال کارنداشتند اینمعنی را ناگوارا انگاشته یوماً فیوماً ازملاعبد الشکورخان دلگران میشدند باوجودیکه ملاعبدالشکورخان فدوی شاه جمجاه و دولتخواه دولتین علیتین بود و محمد عثمان خان نظام الدوله که از جهت ترقی ظاهر و نفع خود طرف صاحبان را گرفته از طرف پادشاه جمجاه دست کشید ناچار آتش فتنه وفصاد بلند شد الحق اگر ملاحظه اش اصلاح کار طرفین میبود مردم رعیت وسپاه سر بفساد وعناد برنمیداشتند بدوش وفادارخان وزیر اگر خواتین درانی را در عهدسلطنت بندگان شاهزمان خوارو بیوقارنمیکرد وسران آنطایفه را بکشتن نمیداد چرا سلطنت شاهزمان خراب میشد حقا کسی را که باقتضای چنین منصب بزرگ و دولت سترگ بی پرسش برسد علاوه بر آن ولیمیجی میکناتن صاحب بهادر که وزیر مختار کاردولت بهیه انگلیسیه بی زوال باشد بدون آزمودن وحصول تجربه نوشته وزارت نسل بعد نسل باو بدهد او چگونه