Page 82

( ٦١ ) در موزه کابل زینت بخشیده است . شبه ئی نیست که ما از زبان شعراء ومؤرخین بزرگی چون امیر عنصری وفرخی واستاد ابوالفضل بیهقی ومنوچهری ومسعود سعد سلمان و دیگران بسیار چیزها شنیده و خوانده ایم ولی این همه شنیدگی ها و خواندگی ها از بس شگفت انگیز بود تا چند سال قبل که هنوز لشکر گاه کشف نشده بود بنظر ما خواب وخیال ومبالغه آمیز می آمد وچون شعرای مدیحه سرا در عالم تخیلات شاعرانه اغراق کاری هاهم کرده اند خواهی نخواهی همه نوشته های ایشان را مبالغه می پنداشتیم بیخبر ازینکه چکامه های غرا وقصاید خداوندان سخن چون فرخی وعنصری ومنوچهری و مسعود سعد پر از نکات مهم تاریخی است و در بعضی موارد این نکات به اندازه مهم و غنیمت است که پیدا کردن آن بعد از نهصد وهزار سال بذریعه دیگر امکان پذیر نمیباشد. بحث ما بیشتر در ین مبحث دایر برمیزان پیشرفت های فنی و هنری عصر غزنویان است که بحیث يك دوره تمدن مشخص اسلامی افغانستان از امروز به بعد در اطراف آن تحقیقات شود و به اثبات رسانیده شود که آنچه شعراء ومؤرخین بزرگی ما درطی نهصد سال گفتند ونوشتند بیشتر آن جنبه های حقیقت داشت و به پهلوی تمدن فرهنگی و ادبی وعرفانی و فکری يك مدنیت درخشان به مفهوم عام کلمه در سر تاسر افغانستان عصر غزنوی وخاك های مفتوحه آن شعشعه پاشی میمیکرد . در ذیل همین تمدن صنایع مستظرفه با تمام مظاهر آن چون معماری ، حجاری ، موسیقی ، نقاشی ، رسامی ، سنگتراشی ، وطبعاً ادبی به کمال ترقی رسیده بود، ترقی که بعد از نهصد وهزار سال به خورد وریزه ء نثار باقی مانده ان به دیده استعجاب