Page 16

مفقود و معدوم شدند ، و بشر از وجود آنها هرگز فائده ای ندیده و حتی اطلاعی هم ندارد ! ... آنها رفتند و تاسف ما سودی ندارد ، خدا کند آن استعداد هائیکه ازین به بعد بوجود خواهند آمد مانند آنها از بین نروند و بتوانند به جامعه و ادبیات خدمتی رسانیده ، از پاداش آن محظوظ گردند. چون خوشبختانه درین اواخر در بین زنان شرق و در آن جمله در بین زنان و دختران وطن عزیز ما جنبش و نهضتی پدید آمده و از طرف دیگر تشویق و تحریث بزرگان و دانشمندان برای بلند بردن سویۀ این طبقه بمشاهده میرسد موقع را مساعد شمرده ، خواستم زنان سخنگوی عصرهای گذشته را به هموطنان گرامی معرفی نمایم ، لذا به تدوین ترجمۀ حال و نمونۀ کلام ایشان پرداختم ، امیدوارم دوستان علم و دانش با ملاحظه و مطالعۀ این اثر استعداد و قابلیت ذاتی بانوان مشرق زمین را ، مخصوصاً قاریین زبان آنرا به نظر احترام و تقدیر نگریسته ، مطمئن گردند که با کمترین توجه و اهتمام ایشان در راه تنویر این طبقۀ عدم معتناء به زنان که تا کنون عضو عاطل و پس ماندۀ جامعۀ شرق بشمار می روند ، بکار افتاده ، بهر رشته امور زندگی اجتماعی با مردان شان دوش بدوش و مساویانه وظائف اجتماعی ، ملی و طبیعی خویش را انجام خواهند داد. پیش از آنکه بعرائض خود خاتمه دهم ، امید است که اولاً به نسبت کمی وقت و اینکه پیش از متعلماه ای نیستم وثانیاً اینکه این اولین اثر نویسنده بوده قبل ازین با تتبع و تفحص کاری نداشته ام ، اگر سهو و لغزشی بمشاهده رسد ، مرا معذور دارند علاوه بر آن چنانچه قبلاً تذکار شده ، در تدوین این کتاب به مشکلات زیادی برخوردم ، زیرا برای بدست آوردن کمترین معلومات در بارۀ شاعرات به تتبعات زیادی اقدام می نمودم و در نتیجه اکثراً از يك جملۀ مختصر تعریف شخصی آنها و یکی دوبیت و یا نصفۀ يك رباعی یا يك غزل نمونۀ کلام شان بیشتر نمی یافتم ، طوریکه مجبوراً از تحلیل آثار ایشان و اظهار نظر به صرف نظر نموده ، نوشتن آن معلومات مختصریکه در بارۀ حیات و آثار آنها بدست آورده ام اکتفاء میکنم در ابتداء خیال داشتم که شرح حال شاعرات معاصر را نیز درین جلد داخل نمایم ولی به نسبت فرصت کم مجبور شدم ازین خیال خویش صرف نظر نموده آنرا برای زمان وجای دیگری بگذارم . همچنان خود را مکلف میدانم که از تمام کسانیکه با من در نگارش این اثر چه از حیث رهنمائی ماخذ و چه از جنبه تهیه و تدارک منابع مساعدت و لطف اخلاقی نموده اند منتهای شکران و سپاس گذاری را بجا آورم اولتر از همه باید از استاد بزرگوارم شاغلی هاشم شائق مشاور وزارت معارف و استاد پوهنتون کابل نام ببرم زیرا ایشان ماخذ بسیار گرانبها وقلمی خود را بدسترس این جانب علاوه بر دیگر رهنموئیهای قیمتدار قرار داده اند . معاونتهای اخلاقی شاغلی گویا اعتمادی مشاور ادبی ریاست مستقل مطبوعات ، شاغلی بینوا مدیر عمومی پشتو تولنه ، شاغلی غبار نماینده شورای ملی و شاغلی یار محمد خان نظامی مدیر صحافت پشتو تولنه نیز در نزد من قابل احترام است تذکار کمکهای شاغلی اریان معاون کتابخانۀ وزارت معارف و همچنان شاغلی علام جان خان مدیر کتابخانه ریاست مطبوعات را که در مراجعه به کتب و ماخذ هرگونه تسهیلات را برای این جانب فراهم آورده بودند، نیز لازم میدانم . ما گه رحمانی کابل ، ۱۸ جدی ۱۳۲۸