Page 388

(٣٦٣) در مقابل موسس دولت هخامنشی بدون اداره کدام سر کرده و پادشاه مقتدر نمیشود اگر چه سیروس حاشیه غربی و بعضی حصص صفحات شمال و حتی قسمت های جنوب شرقی آریانا را هم فتح نمود ولی این فتح به قیمت جان او تمام شد. یعنی یا « در بيك عا » کار بین ایشان از طوایف شرقی آریانا میداند او را بضرب تیری هلاك ساخت و یا در صفحات شمال در مرغاب کشته شد پوره معلوم نیست که بعد از سیروس تا زمان داریوش وضعیت هخامنشی ها در آریانا چطور بوده از قشون کشی های مجدد داریوش و جنگ های چندین ساله او معلوم میشود که فتوحات سیروس نتوانست سلطهٔ هخامنشی را در آریانا قائم سازد چنانچه تا آخر با او جنگیدند و او را کشتند بعد از مرك او طبیعی آمریت بدست شاهان محلی بود اگر چه باردیا پسر كوچك خود را هم زمانی نایب الحکومه ساخته ، دولی مناقشه هائی که ما بین او و برادرش بود به آرامی خاطر حکومت نتوانسته و خود امرا و روسای محلی تمام اقتدار و نفوذ را در دست داشتند تا اینکه شاهی فارس به داریوش اول رسید . مشکلاتی که برای داریوش در تمام نقاط مفتوحه و مخصوصاً در آریانا عرض اندام نمود بیشتر اشاره شد لشکر کشی های او دفعه دیگر در آریانا ثابت میکند که تهاجمات سیروس جز آمد و رفتی درین کشور کوهستانی نبود که پس رفتن آنهم صورت نگرفت داریوش بالشکری کشی های خود دامنه فتوحات را نسبت به سیروس وسعت بخشید و علاقه سند را نیز فتح کرد میکویند داریوش تحت ریاست يكنفر یونانی موسوم به سیلاکی Sylax هیئتی فرستاده بود که از راه دریای کابل به سند واصل شدند و معلوماتی در دلتای سند بدست آوردند برای اینکه باشندگان آریانا بیشتر مزاحم او نشوند خاك مملكت را بيك عده ولایات تقسیم کرده و در هر کدام حکمرانانی چه از طرف خود و چه از میان خود اهالی بر گماشت و باج و محصولاتی بر هر حصه علیحده تعین نمود . این وضعیت در زمان اولاده او خشایار شاه وارد شیر اول وغیره تا زمان داریوش سوم دوام داشت .