Page 363

(۳۳۸) جوان آشور جای قوم کهن «بل Bel» یا « بابلی» را در بین النهرین اشغال کرد . اولین پادشاه آشو ری تیگلت پیلسر اول Teglatphalasar بود ( ۱۰۹۰ - ۱۱۳۰ ) که حاکمیت خود را بالای اقوام بین النهرین شمالی برقرار کرد . ولی در اثر مداخلت هیتی ها يك قرن دیگر آشوری ها دچار فراموشی شده و بعضی اقوام دیگر مثل یهودی ها و ارمنی ها اقتدار حاصل کردند ثانویت به حکمفرمائی « آشور نزیر اها بال» رسید . آشور نزیر اها بال III Assournazirabal سوم اولین پادشاه آشوری است که مقام و اهمیت قوم خود را در آسیا بلند برد. این پادشاه قراریکه از خلال کتیبه ها معلوم میشود خیلی ظالم و خون آشام و مغرور بوده مغلوبین را زنده پوست میکرد و از کله ها اهرام میساخت. پسرش سلما نسار Salmanasar دوم ( ۸۲۵ - ۸۶۰ ) بر شام حمله کرده آخرین عناصر هیتی و ارمنی را مطیع ساخت . معمولاً بیداری ملت آشوری را به تیگلت پیلسار سوم ( ۷۲۷ - ٨٤٥ ) نسبت میدهند که دمشق و بابیلون را اشغال نموده و بعد از او یکی از ژنرال های او « سارگون Sargon» بر تخت نشسته و سلالۀ او که در تاریخ به نام «سارگونی ها» یاد میشوند عامل بزرگترین دورۀ اعتلای آشوری گردید .« سارگون » موقعی که بر تخت نشست با اتحادیه های دیگر مثل عیلام و بابل و شهزادگان ارمنی و اسرایلی و مصر و غیره داخل نبرد شده نفوذ و حاکمیت خویش را بر همه استوار کرد . پسرش «سنا خریب» کلده را کاملاً بخود ملحق ساخت و «اثار هادون» پسر اخیرالذکر ( ٦٦٧ - ٦٨١ ) بر مصر بنای تهاجمات را گذاشت. بالاخره « اشور بانیپال » ( ٦٢٥- ٦٦٧ ) بابلی ها را که بغاوت نموده بودند گوشمالی داده و در ٦٤٥ آخرین دولت مستقل آسیای قریب یعنی سلطنت عیلام را مطیع ساخت « نینوا » مرکز سارگونی ها مر کز عظمت و مدنیت سامی بشمار میرفت و آشوری این دوره که خاک های کپاد وچیه - مدیا - فارس - اراضی